Reflections from world around me

Mumbai Dabbawallas : Management Gurus

2009-06-03T04:34:00.000-07:00

Prince Charles is not the first person to show an interest in the dabbawallahs of Mumbai. In fact, the first time they actually shot to international fame was when his compatriots at the BBC did a documentary on them way back in the late 70s.But it was in the 1990s, when management lexicon became a part of daily life, that the interest in Dabbawallahs, now synonymous with Mumbai's blurringly fast life, grew.
Also see: Prince meets Mumbai's dabbawallahsToday, they are feted regularly and invited to lecture students of business management. Corporate chiefs applaud them, management gurus use them as a models.Raghunath Medge, president, Nutan Mumbai Tiffin Box Suppliers Charity Trust, who met Prince Charles on Tuesday, will be in Lucknow in January to address the students of the prestigious Indian Institute of Management. And, in between, some management students will be spending time with him.
So what makes the dabbawallahs so unique? And how do they work?
At the simplest, the dabbawallahs deliver home-cooked meals to individuals at their workplaces and return empty tiffin boxes to homes and, in some cases, caterers.For this, they charge Rs 300 to Rs 350, that is $ 6-7, a month.The workforce of the tiffin box suppliers trust, the cooperative body that runs the system, is 5,000. Each tiffin box contains two or three containers, often carrying traditional Indian fare -- rice, curry, chapattis, and vegetables.
Housewives even send notes to their hubbies in these boxes.The process begins early in the morning. Cooked food is picked up from houses and caterers by dabbawallahs and taken to the nearest railway station. There, the different tiffin boxes are sorted out for specific destination stations and loaded on to large, rectangular trays accordingly.Each tray can hold up to 40 boxes. These trays then travel in local trains down to variosu stations. At each station, there are another set of dabbawallahs who quickly take the dabbas meant to be distributed in that area and push in dabbas meant for other stations. A Mumbai local halts at a station for about 20 seconds or less and thus, the dabbawallahs have to work with precision and speed. During rush hour, it's a nightmare. Ask anyone who has done time on Mumbai locals.
At each station, the boxes are once more sorted for localities and offices and taken there by handcarts or sometimes carried by individuals. "We carry up to 35 kg for distances of a couple of kilometers," points out Medge.The boxes are placed in the offices' reception area by 12.30 pm and are picked up from the same spot by the deliverer a couple of hours later.
The whole process then starts again in the reverse. The boxes are picked up from the offices, taken to the nearest station and sorted for their journey home.
Forbes magazine gave this service its highest quality rating of Sigma 6, which means that per million transactions, there is just an error of one.The service runs every working day.
"Every day, we deliver 175,000 to 200,000 lunch boxes," said Medge. "We use colours and code markings to ensure faultless delivery."
These codes would baffle a cryptographer! But they make perfect sense to the dabbawallahs. The codes and colours indicate the place from where a dabba is collected; the station where it must be unloaded and the office it is to be delivered.Explaining one part of the code, Medge said they use English alphabets to mark out stations -- such as A for Andheri and Bo for Borivli.
The men who form part of the organisation are not employees. "If you have employees, then you have unions and strikes," said Medge, revealing his deep business acumen. "We are all shareholders in the Trust and we thus share in the earnings."On an average, a dabbawallah can make about Rs 3,000 to 5,000. The Trust provides several services to its members, including schools for the children and health care in emergencies.
What makes the dabbawallahs an extremely tight-knit group is that they all hail from the same region, Pune district in Maharashtra. "We all come from the region east of the Sahyadri [Western Ghats], and everyone who joins us is known to us," said Medge.
"If an outsider does join in, we initially employ him on a fixed salary, and if in a couple of years he wins our trust, we may make him a shareholder," added Medge.Only a handful of the Trust members are not from the Pune region and most of them are related to each other. They all share similar customs and traditions and worship Vithoba of Pandharpur.
"In fact, today is Prabhodini Ekadashi, when yatras (pilgrimages) to Pandharpur are made. So all our members will be fasting today," Medge explained.
Yet, while Vithoba is their presiding deity, their success is linked to the Mumbai suburban train network. On those odd days when the railways ground to a halt, the dabbas are not delivered.But then, if Mumbai's locals aren't running, most Mumbaiites won't reach their offices.
Why have they not tried a similar service in other cities?"Mumbai's geography makes it unique," Medge points out. "It is a longish city where residences are in the north and offices in the south, so it makes our work simple. We tried a similar service in Delhi a few years ago and it didn't work out; Delhi being a circular city, the logistics were difficult."
The dabbawallah service began way back in 1890, when Mumbai was a much smaller city. "At that time, migration of workers to the city had just begun and they wanted home-made food at their workplaces. Mumbai is a city with people from all over India, but the South Indians want their food, while the Gujaratis want their food. Our service began to fill this growing need," said Medge.
Today, the service delivers not just homemade food but also picks up food from caterers and delivers them to offices. But Medge said that food from caterers are still a small segment of the total operation. "Most people want to eat homemade food in the offices," he said.
As long as the dabbawallah service is there, Mumbaikars alone in the world would have the option of eating homemade food in office without the bother of having to carry a cumbersome lunchbox.

Source : http://www.rediff.com/news/2003/nov/04dabba.htm

A Psalm Of Life

2009-04-08T03:28:00.000-07:00

A Psalm Of Life
- H W Longfellow

Tell me not, in mournful numbers,
Life is but an empty dream!
For the soul is dead that slumbers,
And things are not what they seem.

Life is real! Life is earnest!
And the grave is not its goal;
Dust thou art, to dust returnest,
Was not spoken of the soul.

Not enjoyment, and not sorrow,
Is our destined end or way;
But to act, that each to-morrow
Find us farther than to-day.

Art is long, and Time is fleeting,
And our hearts, though stout and brave,
Still, like muffled drums, are beating
Funeral marches to the grave.

In the world's broad field of battle,
In the bivouac of Life,
Be not like dumb, driven cattle!

Be a hero in the strife!
Trust no Future, howe'er pleasant!
Let the dead Past bury its dead!
Act,--act in the living Present!

Heart within, and God o'erhead!
Lives of great men all remind us
We can make our lives sublime,
And, departing, leave behind us
Footprints on the sands of time;

Footprints, that perhaps another,
Sailing o'er life's solemn main,
A forlorn and shipwrecked brother,
Seeing, shall take heart again.

Let us, then, be up and doing,
With a heart for any fate;
Still achieving, still pursuing,
Learn to labor and to wait.

-

2009-04-08T01:33:00.000-07:00

Learn this lesson well, my friend.
There's a time to rejoice and lament.
Every season will find an end.
All will fade and be made new again

Chal punha aapulya deshi

2008-06-26T23:08:00.000-07:00

http://www.youtube.com/watch?v=9q-4u9wbA70&NR=1

Adhantari

2008-06-26T02:49:00.001-07:00

http://www.youtube.com/watch?v=3YPT8eQKO_Y

awesome dance by two kids

2008-06-26T02:13:00.000-07:00

http://www.youtube.com/watch?v=0kMfCCIVjwY

खरकटे, शिळे, सडलेल्या अन्नापासून "सीएनजी' निर्मिती

2007-07-26T07:20:00.001-07:00

हरी तुगावकर/ सकाळ वृत्तसेवा
लातूर, ता. २५ - खरकटे, उष्टे अन्न, सडलेल्या भाज्या, खराब पीठ, भाज्यांची सालपटे, देठ हे नेहमी गटारीत किंवा कचराकुंडीत टाकण्यावर भर असतो. पण, हेच टाकावू अन्न जर उपयोगात आणले तर त्याचा "क्रॉप्रेसड्‌ नॅचरल गॅस' (सीएनजी) तयार होऊ शकतो. .......
पिश्‍टमय व शर्कराचे ऑक्‍सिजनविरहित जैविक अपघटन (अनऍरोबिक डायझेशन) या पद्धतीचा वापर करून येथील जनकल्याण निवासी विद्यालयात "सीएनजी' गॅस तयार केला जात आहे. देशातील हा पहिलाच प्रयोग आहे. या पद्धतीने दररोज ४५ किलो गॅस तयार करून शाळेतील पाचशे मुलांचा स्वंयपाक केला जात आहे.

लातूर जिल्ह्यातील भूंकपानंतर राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाच्या पुढाकारातून हरंगुळ (बु., ता. लातूर) येथे जनकल्याण निवासी विद्यालय सुरू झाले. प्रयोगात्मक व संस्कारक्षम शिक्षण या शाळेतून दिले जात आहे. या विद्यालयात ५०० विद्यार्थ्यांची निवासाची सोय आहेत. या विद्यार्थ्यांचा स्वयंपाक करण्यासाठी वर्षाकाठी दोन लाख ८० हजार रुपये खर्च येत होता. या विद्यालयाचे मुख्याध्यापक मोहनराव कुलकर्णी यांनी हा खर्च कमी कसा करता येईल, यासाठी प्रयत्न सुरू केले. अपारंपरिक ऊर्जेच्या प्रचार व प्रसारात आघाडीवर असलेली व वेगवेगळे प्रयोग करणारी पुणे येथील अप्रोप्रीएट रुरल टेक्‍नॉलॉजी इन्स्टिट्यूट (आरती) ही संस्था पुढे आली. या संस्थेचे मानद संशोधक दीपक कान्हेरे यांच्या मार्गदर्शनाखाली हा प्रयोग उभारण्यात आला आहे.

पाचशे विद्यार्थ्यांचे खरकटे अन्न, शिळ्या भाज्या, सडलेल्या भाज्या, भाज्यांचे देठ, गिरणीत सांडलेले पीठ वायाच जात होते. या प्रयोगात ते एकत्र करण्यात आले आहे. साधारण १७० किलो हे "वेस्ट'चे मिक्‍सरमधून काढून शेण व कोळशाचा वापर करून जिवांणूची वाढ करून ठेवण्यात आलेल्या पाण्याच्या टाक्‍यात ते टाकले जाते. गोबरगॅसमध्ये वायू तयार होण्यासाठी ४० दिवसांचा कालावधी लागतो. येथे पाण्याच्या टाक्‍यात जिवाणूंची कॉलनीच विकसित केली असल्याने २४ तासांत वायू तयार होत आहे.

या संदर्भात श्री. कान्हेरे म्हणाले, ""देशातील हा पहिला मोठा प्रयोग आहे. गोबरगॅसमध्ये मिथेन व कार्बन डायऑक्‍साईड असतो. कार्बन डायऑक्‍साईड हा जळत नाही व जळायला मदत करीत नाही. त्यामुळे ज्योतीचा ताव कमी असतो. पाण्याच्या थेंबामुळे ज्योत अधूनमधून विझते; तसेच त्याच्यात हायड्रोजन सल्फाईड हा विषारी वायू असल्याने त्याचा त्रास होतो. हे लक्षात घेऊन एका छोट्या ड्रममधून मोर्चुदाच्या द्रावणातून (कॉपर सल्फेट) हा वायू पास करण्यात आलेला आहे. त्यामुळे तेथे हायड्रोजन सल्फाईड विरघळण्यास मदत झाली. तेथे एक गॅस साठविण्यासाठी मोठी टाकी उभारण्यात आली आहे. त्यात मिथेन व कार्बन डायऑक्‍साईड साठविला जातो. तेथे कॉम्प्रेसरचा वापर करून कार्बन डायऑक्‍साईड बाहेर काढण्यात आला आहे. त्यामुळे मिथेन साठण्यास जास्त जागा मिळत आहे. दोन हजार आठशे किलो कॅलरी हे गोबरगॅसचे औष्णिक मूल्य आहे. तर अनऍरोबिक डायझेशन पद्धतीने तयार करण्यात आलेल्या या वायूचे पाच हजार ५०० किलो कॅलरी औष्णिक मूल्य आहे. येथे दररोज ४५ किलो क्रॉम्प्रेसड नॅचरल गॅस (तीन सिलिंडर भरतील एवढा) गॅस तयार करून त्यावर ५०० विद्यार्थ्यांचा स्वयंपाक केला जात आहे. प्रायोगिक तत्त्वावर उभारण्यात आलेल्या या प्रयोगाकरिता साडेतीन लाख रुपये खर्च आला आहे. या गॅसचा विजेसाठी वापर केला तर दररोज ६० युनिट वीज तयार होऊ शकते किंवा दहा एचपीची मोटार २० तास चालू शकते. येथे ५०० विद्यार्थ्यांचा स्वयंपाक करण्यात येत आहे. शहरात असे भरपूर वेस्ट आहे. त्यामुळे लातूर नगरपालिकेने हा प्रयोग करावा म्हणून मुख्याधिकारी अनिल मुळे यांच्याशी चर्चा सुरू आहे, अशी माहिती श्री. कान्हेरे यांनी दिली.

हा एक चांगला प्रयोग आहे. असेच प्रयोग इतर संस्थांनी केले तर त्याचा फायदा होणार आहे. जिल्ह्यात इतर ठिकाणी हा प्रयोग करता येईल का? याकरिता प्रयत्न केले जाणार असल्याचे कृषी विकास अधिकारी शंकर तोटावार यांनी सांगितले।

खरकटे, शिळे, सडलेल्या अन्नापासून "सीएनजी' निर्मिती

वणव्यांशी संघटित लढाई

2007-07-23T11:38:00.001-07:00

वाळलेल्या गवतावर, काडी-कचऱ्यावर कुठून तरी ठिणगी पडते आणि त्यातून भडकलेली आग जंगलाचा मोठा भाग कवेत घेते. असे वाऱ्याच्या वेगाने पसरणारे वणवे आटोक्‍यात आणण्याचे आव्हान अमेरिका, कॅनडा, ऑस्ट्रेलिया आदी देशांतील यंत्रणांना ठराविक मोसमात नित्यनेमाने पेलावे लागते. नुकताच अमेरिकेतील ताहोई परिसरात पेटलेला वणवा बरेच दिवस धुमसत राहिला.

अशा आपत्तींचा सामना करणारी यंत्रणाही तितकीच तत्पर आणि संघटित असावी लागते. अमेरिकेने त्यासाठी उभारलेल्या "नॅशनल इंटरएजन्सी फायर सेंटर'ची माहिती आपल्यालाही उपयुक्त ठरू शकेल.

"संघटना हे पाश्‍चात्त्य जगताचे- विशेषतः अमेरिकेचे वैशिष्ट्य आहे,' असे स्वामी विवेकानंदांनी म्हटले होते. त्याचे मर्म आपल्याला अशा प्रकारच्या प्रतिसादी यंत्रणांमधून जाणून घेता येऊ शकते. आपत्तीची पूर्वसूचना किंवा तत्काळ माहिती मिळणे, त्यावर उपाययोजनांसाठी यंत्रणा कायम सज्ज असणे आणि घटनास्थळी पोचून ती कमीत कमी वेळात प्रत्यक्ष कार्यरत होणे या तिन्ही गोष्टी त्यात महत्त्वाच्या ठरतात. त्यासाठी देशपातळीवर समन्वयाची व्यापक यंत्रणा अमेरिकेने उभी केली आहे.

वणवा नेमका कुठे लागला आहे किंवा लागण्याची शक्‍यता आहे, हे ओळखण्यासाठी उपग्रह छायाचित्रांबरोबरच विमानांद्वारे "इन्फ्रारेड' तपासणीही केली जाते. या अत्याधुनिक यंत्रणेमार्फत सुमारे चौदा हजार फूट उंचीवरून सहा चौरस इंच भूभागातील आगही ओळखता येऊ शकते. अमेरिकेची एकूण अकरा प्रदेशांमध्ये विभागणी केली असून, तेथील आगीच्या, वणव्यांच्या घटनांच्या अद्ययावत नोंदी ठेवण्यात येतात. त्यातून तपशीलवार "फायरमॅप' तयार करण्यात आले आहेत. त्यामुळे उन्हाळ्यात वणव्याची सर्वाधिक शक्‍यता कोठे आहे, त्यावर त्वरित उपाययोजनांसाठी सज्ज राहता येते.

माहिती मिळाल्यानंतर आग नियंत्रणाचे साहित्य आणि प्रशिक्षित मनुष्यबळ घटनास्थळी लवकरात लवकर पोचविण्यासाठी प्रसंगी विमानांचाही वापर केला जातो. मोठ्या वणव्यांच्या वेळी आंतरराष्ट्रीय मदतीचे आवाहनही याच संस्थेमार्फत केले जाते आणि तशी संपर्काची यंत्रणाही या संस्थेकडे आहे. पाणी फवारण्याची विमाने काही ठिकाणी कंत्राटी पद्धतीने घेतली जातात. त्यांच्या नियमित देखरेखीसाठीही सक्षम यंत्रणा या संस्थेकडे आहे. आग पूर्ण नियंत्रणात आल्यानंतर पुरविलेले साहित्य पुन्हा जमा करण्याची व त्याचा दर्जा योग्य आहे का, हे तपासण्याचीही स्वतंत्र यंत्रणा आहे.

वणवा मोठ्या प्रमाणावर भडकला असल्यास जंगलातील आतील भागात उतरून तो मर्यादेत राखण्यासाठी प्रशिक्षित चारशे "स्मोकजंपर्स'ची फौजही अमेरिकेने उभारली आहे. त्याचबरोबर वाऱ्याचा वेग, हवामानाचा अंदाज यासाठी तेवीसशे ठिकाणी स्वयंचलित हवामान अंदाज केंद्रे (रिमोट ऑटोमोटेड वेदर स्टेशन्स) उभारण्यात आली आहेत. त्यांच्या जोडीला अशी बेचाळीस फिरती केंद्रेही संस्थेच्या दिमतीला आहेत.

ही यंत्रणा वणव्यांच्या नियंत्रणाबरोबरच नैसर्गिक आपत्तींच्या प्रसंगीही अमेरिकी जनता आणि प्रशासनाला उपयोगी ठरते. न्यू ऑर्लिअन्सला दोन वर्षांपूर्वी बसलेल्या तडाख्याच्या वेळीही सुटका व मदतकार्याचे आव्हान तिने पेलले. संघटित आणि सुनियोजित प्रतिसादाचा हा मंत्र इतरांनीही अनुकरण करावा असाच आहे.

- संजय विष्णू तांबट
संदर्भ - www.nifc.gov

हिरवाई साजातील गोवा

2007-07-16T09:26:00.000-07:00

पावसाळ्यात वीकएंडला कुठे जायचं, असा प्रश्‍न अनेकांना पडतो. मुंबई-पुण्यासारख्या शहरांत तर तासभर चांगला पाऊस झाला तर रस्त्यावर येणे मुश्‍कील होते. पण निसर्गाची खरी जादू अनुभवायची असेल तर त्यासाठी गोवा हा एक चांगला पर्याय आहे. सर्वत्र हिरवाईचा साज पांघरलेला गोव्याचा निसर्ग अक्षरशः डोळ्यांत साठवता साठत नाही. एकाहून एक अशी सरस ठिकाणे पाहताना आपल्या मनात जगण्याची नवी उभारी येते. डोंगरकपाऱ्यांवरून खळाळत येणाऱ्या झऱ्यांच्या निर्मळ पाण्यात खेळण्याची मजाही गोव्यात अनुभवता येते. दूधसागर, हरवळे, मैनापी, केसरवाळ असे छोटे-मोठे पन्नासच्या आसपास धबधबे पर्यटकांना खुणावतात. ठिकठिकाणी डोंगर, टेकड्यांवरून घसरगुंडी खेळणारे झरे पाहताना स्वर्गसुखाचा आनंद होतो. विशेष म्हणजे ख्रिसमस, नववर्षादरम्यान लाखाच्या घरात पोचलेले हॉटलचे दर पावसाळ्यात अगदी खाली उतरलेले असतात. त्यामुळे निवासाची सोयही चांगली होते. कविवर्य बा. भ. बोरकरांनी आपल्या अजरामर कवितांतून उतरवलेला पाऊस, या पावसातला निसर्ग प्रत्यक्ष अनुभवायचा असेल तर गोव्यात पावसाळ्यात गेलेच पाहिजे. गोव्याचा पाऊस मनाला वेड लावणारा आहे. खरं म्हणजे गोव्यात छत्री वापरायची ती केवळ नाचविण्यापुरतीच. कारण गोव्याचा पाऊस छत्रीखालून अनुभवताना नक्की छत्री कोणत्या दिशेला धरावी ते कळत नाही. असे वाटते, हा पाऊस आपल्याभोवती पिंगा तर खेळत नाही ना? कारण एकाच वेळी चारी दिशांनी येणारा पाऊस अंगावर झेलण्याचा अनुभव येथे येतो. नवपरिणितांसाठी गोव्यातल्या पावसात भिजायचा आनंद खरोखरच अवर्णनीय असा ठरू शकतो. गोव्याचं खरं सौंदर्य अनुभवायचं असेल तर पावसाळ्यासारखा दुसरा चांगला ऋतू नाही. केवळ "खा, प्या, मजा करा' एवढीच काही गोव्याची संस्कृती नाही. येथे श्रीमंत सांस्कृतिक वारसा नांदतो आहे, त्याचे दर्शन गणेशोत्सव आणि बोंदेरां या उत्सवांमध्ये नक्कीच अनुभवास येते. त्यासाठी ऑगस्ट-सप्टेंबरमध्ये गोव्याची सैर करणे सर्वांत फायदेशीर. कारण याच कालावधीत भारतीय कॅलेंडरमधला पहिला मोठा सण मानला गेलेला गणेशोत्सव साजरा होत असतो. गोव्यातल्या गणेशोत्सवात मुंबई-पुण्यासारखा धांगडधिंगा नसतो. गोव्यात घरोघरी गणपती पुजला जातो. विशेष म्हणजे गोव्यात आरत्यांना तीन-चार प्रकारच्या चाली लावलेल्या आहेत. इथले तरुण टाळ, सूरपेटी आणि घुमट घेऊन घरोघरी आरतीसाठी फिरतात. शिवाय गोव्यात गणपतीला विविध फळाफुलांच्या ....माटोळीची.... आरास केलेली असते. ते पाहणेही एक सुखद अनुभव आहे. तसेच श्रावण महिन्यात गोव्यातली हॉटेल डेल्मन, मॅरियॉट हॉटेल अशा अनेक हॉटेलांमध्ये अस्सल गोमंतकीय शाकाहारी जेवणाच्या पंगतींचे श्रावण महोत्सवही साजरे केले जातात. गणेशोत्सवाच्या मागेपुढेच चोडण बेटावर बोंदेरां फेस्टिव्हल साजरा केला जातो. आकर्षक पेहराव केलेले लोक इथल्या पारंपरिक गाण्यांवर नृत्य करताना पाहून आपले मनही डोलू लागते, तेव्हा "ग्रीन व्हेकेशन' साजरी करण्यासाठी गोवा "आयडियल प्लेस' आहे. सत्तरी, सांगे हे दोन तालुके पश्‍चिम घाट परिसरात येतात. त्यामुळे पावसाळ्यामध्ये या प्रदेशातील समृद्ध जैविक संपदेचा अभ्यास करण्यासाठीही पावसाळ्याचा मोसम अतिशय उत्तम आहे. त्यामुळे वैज्ञानिकांना, विद्यार्थ्यांना या प्रदेशात ट्रेकिंग आणि अभ्यास सहली मोलाच्या ठरू शकतात. बहुतांश प्रदेश जंगलाने व्यापलेला आहे. पश्‍चिम घाटामध्ये मोडणाऱ्या या प्रदेशात पावसाळ्यातील जैविक संपदेचा अनुभव घेण्यासाठी, ट्रेकिंगची मजा अनुभवण्यासाठीही ऑगस्ट- सप्टेंबर महिना उत्तम आहे. काय पाहावे - साळावली धरण : पणजीपासून सुमारे साठ किलोमीटर अंतरावर सांगे तालुक्‍यात आहे. गोव्यातील हे सर्वांत मोठे धरण आहे. येथे पर्यटन खात्याने राहण्याचीही खास सोय केली आहे. याच धरणाजवळ गणपतीचे मंदिरही आहे. धरणामुळे विस्थापित झालेले हे मंदिर सरकारने पूर्वीच्याच साहित्यातून जसेच्या तसे पुन्हा उभारले आहे. हा प्राचीन वारसा पाहताना गोव्यातील पूर्वीचे जीवन किती समृद्ध होते, याचा अनुभव घेता येतो. याच परिसरात राज्य सरकार उभारत असलेले बोटॅनिकल गार्डनही पाहावयास मिळते. - दूधसागर धबधबा : पणजीपासून सुमारे ६० किलोमीटर अंतरावर आहे. या धबधब्याजवळूनच रेल्वे ट्रॅक जातो. रेल्वेतर्फे दूधसागरला जाण्यासाठी खास रेल्वे चालवली जाते. जगातील प्रमुख २३७ धबधब्यांमध्ये दूधसागरचा समावेश होतो. या धबधब्याची उंची ३१० मीटर इतकी आहे. उंचीच्या निकषामध्ये दूधसागर धबधबा भारतातील धबधब्यांमध्ये पाचव्या क्रमांकावर आहे. बेळगाव-गोवा रस्त्यावरील कुळे गावापासून हा धबधबा अवघ्या दहा किलोमीटर अंतरावर आहे. - हरवळे धबधबा : डिचोलीपासून नऊ किलोमीटर अंतरावर आहे. दूधसागरनंतर पावसाळ्यातील हा दुसऱ्या क्रमांकाचा "हॉट स्पॉट' मानला जातो. या धबधब्यात २४ फूट उंचीवरून पाणी सरळ खाली पडते. असे मानले जाते, की श्री रुद्रेश्‍वराची उंची २४ फूट होती. तेवढ्याच उंचीवरून हे पाणी पडत असल्याने या धबधब्याला धार्मिक महत्त्व आहे. या धबधब्यासमोरच रुद्रेश्‍वराचे मंदिर आहे. त्यामुळे श्रावण महिन्यात गोव्यात येणे उत्तम. तसेच या धबधब्याजवळच प्राचीन गुहाही आहेत. -
केसरवाळ धबधबा : पणजी-मडगाव रस्त्यावर वेर्णा गावामध्ये आहे. या धबधब्याच्या पाण्याच्या औषधी गुणांमुळे तो पर्यटकांत प्रसिद्ध आहे. त्वचारोग, विविध शारीरिक व्याधी असलेल्या व्यक्ती या धबधब्याखाली अंघोळ केल्यानंतर बऱ्या झाल्याचे अनेक अनुभव आहेत. -
बोंडला अभयारण्य : हरणे, विविध पक्षी, वाघ अशा प्राण्यांबरोबरच येथील प्राणिसंग्रहालयातही मगरी, हत्ती, साप, हरणे पाहावयास मिळतात. येथे पर्यटकांना निवासाची सोयही उपलब्ध आहे. -
खोतीगाव अभयारण्य : काणकोण तालुक्‍यातील मुख्यालयापासून अवघ्या दहा किलोमीटर अंतरावर हे अभयारण्य आहे. जंगली भागातील लोकांचे आयुष्य अनुभवण्याबरोबरच येथे हरणे आणि सरपटणारे प्राणी पाहावयास मिळतात. येथे अनेक वनस्पतींच्या जातींचे संवर्धन केले आहे. -
दांडेली अभयारण्य : सांगे तालुक्‍यात असलेले हे अभयारण्य जंगल सफारीसाठी प्रसिद्ध आहे. येथे जंगली खार, काळे चित्ते, वाघ, काळविटे आणि माकडे आणि ठिकठिकाणी किंग कोब्रासारखे अनेक प्रकारचे सर्प पाहावयास मिळतात। -
डॉ. सलीम अली पक्षी अभयारण्य : प्रसिद्ध पक्षितज्ज्ञ डॉ. सलीम अली यांच्यावरून नाव मिळालेल्या या अभयारण्यात अनेक प्रकारचे पक्षी पाहता येतात. चोडण बेटावरील हे अभयारण्य पक्षी निरीक्षकांना नेहमीच आकर्षित करत राहिले आहे. येथे खारफुटीचे जंगल आहे. यामुळेच या बेटाला अनेक "फ्लाइंग वंडर्स'नी आपले घर केले आहे. मगरी, कोल्हे आणि लांडगे हे प्राणीही या बेटावर पाहायला मिळतात. -

जयप्रकाश कुलकर्णी
http://esakal.com/esakal/esakal.nsf/MiddleFrame?OpenForm&MainCategory=Saptarang&category=Saptarang_Paryatan

2007-07-09T13:14:00.000-07:00

(श्रीदेवी घाटे) "ग्लोबल वॉर्मिंग'चा परिणाम म्हणून किंवा पर्यावरणप्रेम म्हणून म्हणा, पण निसर्ग संवर्धनाचा विचार करणाऱ्यांची संख्या वाढते आहे। काही उद्योजक, मोठ्या कंपन्याही तसा विचार करत आहेत. या विषयाची इतकी चर्चा सुरू होण्याआधी एका मराठी उद्योजकाने केवळ हा विचारच केला नाही, तर आपल्या उद्योगात त्याची अंमलबजावणी केली. विठ्ठल कामत हे त्यांचे नाव. त्यांचे "ऑर्किड इकोटेल' पाहिल्यावर निसर्ग संवर्धनाचा विचार किती बारकाईने आणि सर्व थरांवर करता येतो, याची प्रचिती आली.

१९९९ मध्ये दक्षिण आफ्रिकेत २२ ऑक्‍टोबर १९९७ रोजी डरबन येथे एक बक्षीस समारंभ झाला. या स्पर्धेत अनेक निसर्ग आणि पर्यावरण प्रेमी देशांनी भाग घेतला होता. आंतरराष्ट्रीय दर्जाची तपासणी आणि परीक्षकांच्या कसोटीतून ऑर्किड हेच हॉटेल पहिल्या बक्षिसाचे मानकरी ठरले. आतापर्यंत या हॉटेलने राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय पातळीवर ६० पेक्षा जास्त पारितोषिके मिळविली आहेत. निसर्गावर कमीत कमी भार टाकणे, नैसर्गिक साधनसंपत्तीचा पुन्हा पुन्हा वापर आणि काहीही वाया न घालवणे, हा मंत्र या हॉटेलच्या रचनेत जपला आहे. ऐषाराम जरूर करा; पण पर्यावरणाचा तोल बिघडवू नका, सुखसोयींचा जरूर उपभोग घ्या, पण निसर्गाला ओरबाडू नका, मनोरंजनाचा आनंद लुटा; पण हृदयशून्य होऊन निसर्ग व पर्यावरणाचा सत्यानाश करू नका, अशी ही वैशिष्ट्यपूर्ण रचना आहे. यातील ७२ खोल्यांच्या खिडक्‍या स्वागत कक्षाकडे उघडल्याने त्यावर ऊन, पाऊस आणि बाहेरील आवाजाचा परिणाम होत नाही. हॉटेलच्या छपरावर चार फूट खोल पाण्याचा पोहण्याचा तलाव बांधल्याने छपरातून येणारी उष्णता रोखली गेली आहे. भिंतींना क्‍यूईदी वॉल पॅनेल्स वापरल्याने लाल विटांचा वापर करावा लागला नाही. शिवाय जमिनीची माती वापरून उष्णता आणि आवाजावर नियंत्रण ठेवले आहे. खोल्यातील बाथरूम्स आणि टॉयलेटच्या नळांच्या दाबाचा योग्य वापर केल्याने आवश्‍यक तेवढेच पाणी येथे वापरले जाते. शिवाय सांडपाणी अजिबात वाया न घालवता त्यावर योग्य प्रक्रिया करून त्याचा वापर हॉटेलच्या बागकामासाठी आणि वातानुकूलित यंत्रांसाठी केला जातो. रबराच्या झाडाचा चीक काढल्यानंतर निरुपयोगी झालेल्या त्या झाडावर प्रदीर्घ प्रक्रिया केली जाते. त्यामुळे ते टणक व जास्त शक्तिमान होते आणि त्यानंतर ते लाकूड अंतर्गत सजावटीसाठी वापरता येते. "सीएफसी' गॅसचा वापर कटाक्षाने टाळून "आर २२' नावाचा निसर्गाचा मित्र नावाने ओळखला जाणाऱ्या गॅसचा वापर केला आहे. वातानुकूलित यंत्रणेतील उष्णतेचा वापर स्नानाचे पाणी गरम करण्यासाठी, लॉंड्रीसाठी, तसेच स्वच्छतागृहाच्या स्वच्छतेसाठी केला जातो. हॉटेलच्या चिमणीतून निघणारा धूर पांढराच राहील, अशी यंत्रणा आहे. तिथे एअर ब्रशर बसवले आहेत. त्यावर पाण्याचा सतत मारा केल्याने अनावश्‍यक विषारी कार्बनडाय ऑक्‍साईड वायू पाण्यात विरघळला जातो. त्यामुळे फक्त पांढरा धूर बाहेर टाकला जातो. "आर्कीड' हे भारतातले "शून्य गार्बेज हॉटेल' आहे. व्हर्मिकल्चर तंत्र वापरून ओल्या कचऱ्याचे खतात रूपांतर केले जाते. रूममधले पेन आणि पेन्सिल कार्डबोर्डचा पुनर्वापर करून बनवलेल्या आहेत. लॉंड्रीच्या पिशव्या पुन्हापुन्हा वापरता येईल, अशा कापडाच्या आहेत. कचऱ्याच्या डस्टबीन्सचे मटेरिअल वारंवार पुनर्वापर करून वापरले जाते. प्रत्येकाने वैयक्तिक आणि सार्वजनिक पातळीवर असाच विचार केल्यास आपण शहरवासी निसर्गाच्या अधिक जवळ जाऊ शकतो.

हा लेख वाचुन 'orchid' होटेल मधे कधीतरी राहण्यास जाण्याची इच्छा आहे. बघुया कधी योग येतोय ते..

चाइल्ड first

2007-07-09T12:58:00.000-07:00

esakal वर हा लेख वाचला. सर्व पालकानीं वाचावा इतका सुन्दर लेखा आहे... तर vaacha

(वृंदा वर्तक, भोसरी।) अपयश कायमचे नसते आणि यशाचे मार्ग कधी थांबत नसतात, हे मनात ठेवून पालकांनी आपल्या मुलांच्या पाठीशी खंबीरपणे उभे राहावे. जगातील इतर कोणत्याही गोष्टींपेक्षा पालक आपल्याला प्राधान्य देतात, हे मुलांच्या लक्षात आले की तीही आपल्या प्रयत्नांना प्रतिसाद देऊ लागतात...स्त्रीदाक्षिण्य म्हणून आपण "लेडीज फर्स्ट' म्हणतो. त्याचप्रमाणे मूल असलेल्या प्रत्येक घराने "चाइल्ड फर्स्ट' म्हणायला हवे... नुकतीच दोन-तीन पुस्तके वाचनात आली. एक म्हणजे नीला सत्यनारायण यांनी लिहिलेले "एक पूर्ण... अपूर्ण!' डाऊन्स सिन्ड्रोम असणाऱ्या आपल्या मुलाला वाढवताना आलेल्या बावीस वर्षांच्या अनुभवांचे बोलके वर्णन त्यान्नी केले आहे। या पुस्तकाची अर्पणपत्रिकासुद्धा त्यांनी "जगातल्या प्रत्येक आईला...' अशी भावुक लिहिली आहे.

दुसरे एक पुस्तक म्हणजे "शिशिरातील पालवी' हे अपंग मुलांच्या पालकांचे अनुभव कथन करणारे पुस्तक. त्यातील पालकांचे जबाबदारी निभावणे म्हणजे जणू एक यज्ञच आहे. परताव्याची फारशी अपेक्षा नसताना मुलांसाठी घेतलेले परिश्रम हे पालकत्वाचा एक महत्त्वाचा पैलू दाखवतात. त्यातील एका मातेनं म्हटलं आहे, ""जेवढा अभिमान मला माझ्या दहावीला बोर्डात येणाऱ्या मुलाचा वाटतो, तेवढाच अभिमान मला माझ्या दुसऱ्या मतिमंद मुलाचा वाटतो!'' यानंतर डॉक्‍टर अरुण हतवळणे यांनी लिहिलेले "१० वी व १२ वीतील यशाचा राजमार्ग!' आपल्या हुशार मुलांच्या बुद्धीला वळण लावताना त्यांनी घेतलेले कष्ट खरोखरच स्फूर्तिदायक आहेत. ही सर्व पुस्तके आपल्याला खूप काही शिकवतात. मुले ही प्रत्येक घराचा संवेदनशील घटक असतात. आपले मूल कसेही असले तरी प्रत्येक मातापित्याला ते प्रियच असते. मुलांमधील सुप्त गुण ओळखून त्यांना चालना दिली, त्यांच्या छोट्या-छोट्या कामगिरीचेही कौतुक केले, तर मुलांचाही उत्साह दुणावतो. अभ्यास एके अभ्यास असा उपदेश न करता त्यांना भटकायला निसर्गात न्या, उडणारे पक्षी, विविध प्रकारचे प्राणी, हिरवीगार वनराई, उघडे डोंगरकातळ यांची ओळख करून द्या. टीव्हीवरील नॅशनल जिऑग्राफिक, ऍनिमल प्लॅनेट असे चॅनेल बघायला उत्तेजन द्या. मुलांना आवडत असेल तर प्राणी पाळू द्या. विविध भाषांमधील समृद्ध ग्रंथभांडार त्यांच्यासमोर उघडे करा. मुलांशी खूप बोला, गप्पा मारा, विनोद सांगा. त्यांच्या हजारो प्रश्‍नांना न कंटाळता उत्तरे द्या. मोडल्या तरी चालतील; पण विविध वस्तू त्यांना हाताळू द्या. वेगवेगळ्या समारंभांना, खेळांना, भाषणांना नेऊन त्यांना भोवतालच्या जगाची ओळख करून द्या. कपडे, खाऊ, खेळणी यांबाबतचे छोटे छोटे निर्णय त्यांच्यावरच सोपवा. त्या निर्णयाची जबाबदारीही त्यांनाच घ्यायला लावा. आदर्श जीवनमूल्यांची त्यांना जाणीव करून द्या. अब्राहम लिंकन यांचे हेडमास्तरांना लिहिलेले पत्र तर प्रत्येक घरात असावे. आयत्या मिळालेल्या घबाडापेक्षा घामाचा एक रुपयाही जास्त मौल्यवान आहे, फसवून मिळालेल्या यशापेक्षा प्रामाणिकपणे मिळालेली हारसुद्धा महत्त्वाची आहे, हे मुलांना पटू द्या. अपयश ही यशाची पहिली पायरी आहे हे सांगून मुलांचा धीर वाढवा. यामुळे मुले थोड्या अपयशाने न खचता दुप्पट जोमाने मेहनत करून मोठी प्रगती साधतात. मुलांना भरपूर आत्मचरित्रे, प्रवासवर्णने वाचायला द्यावीत. मुलांनी कंटाळा केला तर आपण वाचून त्यांना त्यातील प्रसंग, गप्पा मारता मारता सांगावेत; त्यामुळे मुलांचे व्यक्तिमत्त्व समृद्ध होते. कठीण परिस्थिती प्रत्येकावरच येऊ शकते. त्यातून धैर्याने मार्ग काढणाराच यशस्वी होतो, हे मुले त्यातून शिकतात. जगातील इतर कोणत्याही गोष्टींपेक्षा आपले पालक आपल्याला प्राधान्य देतात, हे मुलांच्या लक्षात आले की मुलेही आपल्या प्रयत्नांना प्रतिसाद देऊ लागतात. याचबरोबर पालकांनी मुलांसमोर आपले वागणेही जबाबदारीचे ठेवले पाहिजे. मुलांसमोर भांडणे, शिवीगाळ करणे, खोटे बोलणे वगैरे टाळावे. याबरोबरच आपापसांतील थोडेफार मतभेद प्रश्‍न, पैशांचे व्यवहार याबाबत मुलांना पूर्णपणे अंधारात ठेवू नये. त्यांना सामोरे जाण्यामुळेच मुलांची जीवनातल्या प्रश्‍नांशी ओळख होते. मी कोणी बालशिक्षणतज्ज्ञ किंवा मानसोपचारतज्ज्ञ नाही. मीही एक सर्वसामान्य पण या सर्व अनुभवांतून गेलेली पालक आहे. माझ्या मुलाच्या शिक्षणाच्या महत्त्वाच्या वर्षी काही निराशेचे क्षण आले. गुण, प्रवेश वगैरेच्या चरकात तो व आम्हीही पिळून निघालो. पण हे सर्व होत असताना त्याचा स्वतःवरचा व आमचा त्याच्यावरचा विश्‍वास डळमळला नाही. आम्ही त्याला निर्णय घेण्याचे पूर्ण स्वातंत्र्य दिले. कितीही कमी गुण मिळाले, अपयश आले, निर्णय चुकले, तरी जोपर्यंत तुझे प्रयत्न सच्चे आहेत तोपर्यंत आम्ही तुझ्याबरोबरच आहोत, असे आश्‍वासन दिले. लहानपणापासूनच त्याला वेगवेगळे अनुभव घेण्याची भरपूर मोकळीक दिली. ट्रेक्‍सना पाठवले, त्याच्यासाठी कुत्रे पाळले, अवांतर वाचनासाठी आवडलेली पुस्तके घेण्यास कधीच नाही म्हटले नाही. आज आमचा मुलगा कॉम्प्युटर क्षेत्रात परदेशात उत्तम नोकरी करत आहे, जगभर फिरत आहे. अपयशाच्या अनेक खाचखळग्यांतून त्याने मार्ग काढला आहे. आजही तो आपले अनुभव आमच्याशी शेअर करण्यास उत्सुक असतो. सध्या निकालाचे, नवे शैक्षणिक वर्ष सुरू होण्याचे दिवस आहेत. ज्या मुलांना अपेक्षेपेक्षा खूपच कमी मार्क मिळाले किंवा पूर्णच अपयश आले त्यांच्या पालकांनी "आता सर्व काही संपलेच, मुलाच्या आयुष्यात पुढे फक्त अंधारच आहे' असा आततायी विचार करू नये. आधीच निराश झालेल्या मुलांवर लगेच "डफ्फर' किंवा "ढ', "बिनकामाचा' असा शिक्का मारू नये. किंवा इतरांनी मारला तरी तो मनावर घेऊ नये. अपयश कायमचे नसते आणि यशाचे मार्ग कधी थांबत नसतात, हे मनात ठेवून आपल्या मुलांच्या पाठीशी खंबीरपणे उभे राहावे. दहावी, बारावीच्या कमी मार्कांनंतरही माणूस आयुष्यात उत्तम यश मिळवू शकतो. त्यासाठी अनेक उत्तम मार्ग आहेत. फक्त इच्छा, आत्मविश्‍वास, दृढनिश्‍चय व प्रामाणिक प्रयत्न हवेत.

Becoming a Parent Is a Gift

2007-06-22T09:53:00.000-07:00

I found this very touching article on npr.org. Just felt like sharing it with everyone ...

Becoming a Parent Is a Gift

by Chris Huntington

Chris Huntington has worked in France and Taiwan, and taught English in the Sahara and Gabon for the Peace Corps. He now lives in Indianapolis and teaches at a local prison. Huntington and his wife, Shasta, are still awaiting word on their adoption.

“I used to believe that becoming a parent was part of our biology. It was something everyone could do. When I couldn't make a baby, I felt a little less human.”

NPR.org, June 14, 2007 · I no longer believe my wife and I are going to have a baby the old-fashioned way, but I no longer think this really matters. I believe in adoption now. Four months ago, the Chinese government accepted our dossier. In the next year or two, a little girl will be born and her parents will not want her. My wife and I will fly to China to meet this girl and bring her home with us.

When I was a teenager, everyone said becoming a parent was easy — so easy, I had to be careful not to do it accidentally. I guess it's easy for a lot of other people, but not for me and my wife.

I'm 39. My wife is 31. For the last two years, I've watched this woman I love inject herself with needles full of hormone syrup. She got huge bruises on each side of her waist.

Our friends would bring their kids over to visit and we'd hang up their tiny coats, hoping some magic would rub off on our hands. When it didn't, we started avoiding any place we'd see the one thing we wanted so desperately. Our own neighborhood became awkward. The woman across the street emerged in the spring with a giant belly. My wife and I stopped going to parks and matinees. Taking our clothes off became a medical procedure; we obeyed the calendar instead of each other's eyes. I'd see young couples pushing strollers in the grocery store and I'd taste jealousy like pennies in my mouth. I used to believe that becoming a parent was part of our biology. It was something everyone could do. When I couldn't make a baby, I felt a little less human.

I teach in a prison, a medium-security facility full of men. I help guys write letters when they ask. Most of the letters are to girlfriends and ex-wives. I don't see long letters to children. I feel lost opportunity all around me. I can see that becoming a parent is much more than our biology.

I now believe that becoming a parent is a gift you make to the universe and that the universe makes to you. Now, I want my family to include a little girl who looks nothing like me or my wife. Someday I'll lean across a table and cut this little girl's green beans. I'll meet her teachers. I'll see her bicycle standing in the garage. I love the idea that this girl will grow up to be a woman and still look nothing like me, but whenever she hears the word "dad," she'll think of me.

People think we're good or generous because we're giving a home to an orphan, and giving her a family but the truth is she'll be giving us a family. I believe in adoption because it will make me the man I want to be: a father.

Independently produced for npr.org by Jay Allison and Dan Gediman with Viki Merrick.

Source : http://www.npr.org/templates/story/story.php?storyId=11033022

The 'Bharat' Family

2007-06-07T11:30:00.000-07:00

Surnames are now out at IIT Kanpur
Author: Publication: Deccan ChronicleDate: July 10, 2006
OBC students too in 'Bharat' family
There are no Guptas, Sharmas, Pandeys, Tiwaris, Tripathis, Shuklas, Singhs, Agarwals, Dixits and Hussains left on the campus. The surnames that denote caste have been dropped like leaves in the autumn, and all that remains is a feeling of oneness.
In what is possibly a unique form of protest against reservations, a group of nearly 200 students at IIT Kanpur have dropped their parental surnames, and adopted a common surname - "Bharat".
Chandra Shekhar Sharma is now Chandra Shekhar Bharat, Rahul Gupta is Rahul Bharat, Dujendra Pandey is Dujendra Bharat, Nutan Gautam is Nutan Bharat and even Akhlaq Hussain is Akhlaq Bharat.
"We are now members of one family that has the surname Bharat, and no one can differentiate (between) us on the basis of caste and creed," says a member of the "Bharat" family, rather proudly.
"When Mandal II came up, we knew we had to protest because the reservation issue goes against the concept of equality for all. We also realised that caste politics - and not the intention to benefit the backward sections - was the intention behind reservations, so we decided to do away with surnames that denote our castes and adopted a common surname 'Bharat'.
We are against the reservation policy because it makes some more equal than others," says Chandra Shekhar 'Bharat', a Ph.D. student who is a member of the group that is spearheading the anti-reservation programme on the campus. "When we took this decision, most of the students were away on vacation. Now we are planning to persuade other students and the new entrants to follow suit. We have also formed a committee to study and work out the legal aspects of changing our names so that we can transform our intentions into reality. We have informed our parents and there is no resistance from their side," says the student.
The movement against reservations began in IIT Kanpur with the FIR - the Forum of Indians against Reservation - which has now merged into the "Youth for Equality", which has become the national forum on the issue.
"The idea of dropping our surnames has been widely appreciated at the Bangalore meeting of Youth for Equality last month, and we plan to persuade our counterparts in other IITs and IIMs to adopt the practice which has the potential of demolishing caste barriers in society," says Chandra Shekhar 'Bharat'.
Interestingly, the students' decision to change their surnames to "Bharat" has won them the support of teachers on the campus. "Nearly 125 teachers on the campus have sent a memorandum to the President and the Prime Minister, urging them not to impose reservations at the cost of merit in premier institutions," he adds. Significantly, even the OBC students on the campus are supporting the agitation against reservations, and some have even adopted the "Bharat" surname.
"It is because these students understand the importance of merit. They have worked their way to up here and would certainly not want that someone gets admission merely because they belong to a certain caste. We have Muslims students like Akhlaq Hussain, who have taken on the 'Bharat' surname and the alumni are supporting our efforts too," says Chandra Shekhar. The IIT Kanpur students now plan to intensify their anti-reservation stir from July 28 when the institution reopens after the summer break.
"We are contacting other IITs and we may start an integrated campaign on the issue. We plan to boycott classes indefinitely," he says. The students are also contacting schools and organising debates to expose the "evils" of reservation. "If in six decades of Independence, reservations have not helped the backward classes in realising their dreams, then there is something drastically wrong with the policy.
The average backward caste student is not getting the benefit, whereas some elite sections are taking multi-layered benefits. We demand a review of the reservation policy by a committee that has no politician as its member," the students say.

Life lessons from Narayana Murthy

2007-06-07T10:34:00.000-07:00

Life lessons from Narayana Murthy
May 28, 2007,

N R Narayana Murthy, chief mentor and chairman of the board, Infosys Technologies, delivered a pre-commencement lecture at the New York University (Stern School of Business) on May 9. It is a scintillating speech, Murthy speaks about the lessons he learnt from his life and career. We present it for our readers:
Dean Cooley, faculty, staff, distinguished guests, and, most importantly, the graduating class of 2007, it is a great privilege to speak at your commencement ceremonies.
I thank Dean Cooley and Prof Marti Subrahmanyam for their kind invitation. I am exhilarated to be part of such a joyous occasion. Congratulations to you, the class of 2007, on completing an important milestone in your life journey.
After some thought, I have decided to share with you some of my life lessons. I learned these lessons in the context of my early career struggles, a life lived under the influence of sometimes unplanned events which were the crucibles that tempered my character and reshaped my future.
I would like first to share some of these key life events with you, in the hope that these may help you understand my struggles and how chance events and unplanned encounters with influential persons shaped my life and career.
Later, I will share the deeper life lessons that I have learned. My sincere hope is that this sharing will help you see your own trials and tribulations for the hidden blessings they can be.
The first event occurred when I was a graduate student in Control Theory at IIT, Kanpur, in India. At breakfast on a bright Sunday morning in 1968, I had a chance encounter with a famous computer scientist on sabbatical from a well-known US university.
He was discussing exciting new developments in the field of computer science with a large group of students and how such developments would alter our future. He was articulate, passionate and quite convincing. I was hooked. I went straight from breakfast to the library, read four or five papers he had suggested, and left the library determined to study computer science.
Friends, when I look back today at that pivotal meeting, I marvel at how one role model can alter for the better the future of a young student. This experience taught me that valuable advice can sometimes come from an unexpected source, and chance events can sometimes open new doors.
The next event that left an indelible mark on me occurred in 1974. The location: Nis, a border town between former Yugoslavia, now Serbia, and Bulgaria. I was hitchhiking from Paris back to Mysore, India, my home town.
By the time a kind driver dropped me at Nis railway station at 9 p.m. on a Saturday night, the restaurant was closed. So was the bank the next morning, and I could not eat because I had no local money. I slept on the railway platform until 8.30 pm in the night when the Sofia Express pulled in.
The only passengers in my compartment were a girl and a boy. I struck a conversation in French with the young girl. She talked about the travails of living in an iron curtain country, until we were roughly interrupted by some policemen who, I later gathered, were summoned by the young man who thought we were criticising the communist government of Bulgaria.
The girl was led away; my backpack and sleeping bag were confiscated. I was dragged along the platform into a small 8x8 foot room with a cold stone floor and a hole in one corner by way of toilet facilities. I was held in that bitterly cold room without food or water for over 72 hours.
I had lost all hope of ever seeing the outside world again, when the door opened. I was again dragged out unceremoniously, locked up in the guard's compartment on a departing freight train and told that I would be released 20 hours later upon reaching Istanbul. The guard's final words still ring in my ears -- "You are from a friendly country called India and that is why we are letting you go!"
The journey to Istanbul was lonely, and I was starving. This long, lonely, cold journey forced me to deeply rethink my convictions about Communism. Early on a dark Thursday morning, after being hungry for 108 hours, I was purged of any last vestiges of affinity for the Left.
I concluded that entrepreneurship, resulting in large-scale job creation, was the only viable mechanism for eradicating poverty in societies.
Deep in my heart, I always thank the Bulgarian guards for transforming me from a confused Leftist into a determined, compassionate capitalist! Inevitably, this sequence of events led to the eventual founding of Infosys in 1981.
While these first two events were rather fortuitous, the next two, both concerning the Infosys journey, were more planned and profoundly influenced my career trajectory.
On a chilly Saturday morning in winter 1990, five of the seven founders of Infosys met in our small office in a leafy Bangalore suburb. The decision at hand was the possible sale of Infosys for the enticing sum of $1 million. After nine years of toil in the then business-unfriendly India, we were quite happy at the prospect of seeing at least some money.

I let my younger colleagues talk about their future plans. Discussions about the travails of our journey thus far and our future challenges went on for about four hours. I had not yet spoken a word.
Finally, it was my turn. I spoke about our journey from a small Mumbai apartment in 1981 that had been beset with many challenges, but also of how I believed we were at the darkest hour before the dawn. I then took an audacious step. If they were all bent upon selling the company, I said, I would buy out all my colleagues, though I did not have a cent in my pocket.
There was a stunned silence in the room. My colleagues wondered aloud about my foolhardiness. But I remained silent. However, after an hour of my arguments, my colleagues changed their minds to my way of thinking. I urged them that if we wanted to create a great company, we should be optimistic and confident. They have more than lived up to their promise of that day.
In the seventeen years since that day, Infosys has grown to revenues in excess of $3.0 billion, a net income of more than $800 million and a market capitalisation of more than $28 billion, 28,000 times richer than the offer of $1 million on that day.
In the process, Infosys has created more than 70,000 well-paying jobs, 2,000-plus dollar-millionaires and 20,000-plus rupee millionaires.
A final story: On a hot summer morning in 1995, a Fortune-10 corporation had sequestered all their Indian software vendors, including Infosys, in different rooms at the Taj Residency hotel in Bangalore so that the vendors could not communicate with one another. This customer's propensity for tough negotiations was well-known. Our team was very nervous.
First of all, with revenues of only around $5 million, we were minnows compared to the customer.
Second, this customer contributed fully 25% of our revenues. The loss of this business would potentially devastate our recently-listed company.
Third, the customer's negotiation style was very aggressive. The customer team would go from room to room, get the best terms out of each vendor and then pit one vendor against the other. This went on for several rounds. Our various arguments why a fair price -- one that allowed us to invest in good people, R&D, infrastructure, technology and training -- was actually in their interest failed to cut any ice with the customer.
By 5 p.m. on the last day, we had to make a decision right on the spot whether to accept the customer's terms or to walk out.
All eyes were on me as I mulled over the decision. I closed my eyes, and reflected upon our journey until then. Through many a tough call, we had always thought about the long-term interests of Infosys. I communicated clearly to the customer team that we could not accept their terms, since it could well lead us to letting them down later. But I promised a smooth, professional transition to a vendor of customer's choice.
This was a turning point for Infosys.
Subsequently, we created a Risk Mitigation Council which ensured that we would never again depend too much on any one client, technology, country, application area or key employee. The crisis was a blessing in disguise. Today, Infosys has a sound de-risking strategy that has stabilised its revenues and profits.
I want to share with you, next, the life lessons these events have taught me.
1. I will begin with the importance of learning from experience. It is less important, I believe, where you start. It is more important how and what you learn. If the quality of the learning is high, the development gradient is steep, and, given time, you can find yourself in a previously unattainable place. I believe the Infosys story is living proof of this.
Learning from experience, however, can be complicated. It can be much more difficult to learn from success than from failure. If we fail, we think carefully about the precise cause. Success can indiscriminately reinforce all our prior actions.
2. A second theme concerns the power of chance events. As I think across a wide variety of settings in my life, I am struck by the incredible role played by the interplay of chance events with intentional choices. While the turning points themselves are indeed often fortuitous, how we respond to them is anything but so. It is this very quality of how we respond systematically to chance events that is crucial.
3. Of course, the mindset one works with is also quite critical. As recent work by the psychologist, Carol Dweck, has shown, it matters greatly whether one believes in ability as inherent or that it can be developed. Put simply, the former view, a fixed mindset, creates a tendency to avoid challenges, to ignore useful negative feedback and leads such people to plateau early and not achieve their full potential.
The latter view, a growth mindset, leads to a tendency to embrace challenges, to learn from criticism and such people reach ever higher levels of achievement (Krakovsky, 2007: page 48).
4. The fourth theme is a cornerstone of the Indian spiritual tradition: self-knowledge. Indeed, the highest form of knowledge, it is said, is self-knowledge. I believe this greater awareness and knowledge of oneself is what ultimately helps develop a more grounded belief in oneself, courage, determination, and, above all, humility, all qualities which enable one to wear one's success with dignity and grace.
Based on my life experiences, I can assert that it is this belief in learning from experience, a growth mindset, the power of chance events, and self-reflection that have helped me grow to the present.
Back in the 1960s, the odds of my being in front of you today would have been zero. Yet here I stand before you! With every successive step, the odds kept changing in my favour, and it is these life lessons that made all the difference.
My young friends, I would like to end with some words of advice. Do you believe that your future is pre-ordained, and is already set? Or, do you believe that your future is yet to be written and that it will depend upon the sometimes fortuitous events?
Do you believe that these events can provide turning points to which you will respond with your energy and enthusiasm? Do you believe that you will learn from these events and that you will reflect on your setbacks? Do you believe that you will examine your successes with even greater care?
I hope you believe that the future will be shaped by several turning points with great learning opportunities. In fact, this is the path I have walked to much advantage.
A final word: When, one day, you have made your mark on the world, remember that, in the ultimate analysis, we are all mere temporary custodians of the wealth we generate, whether it be financial, intellectual, or emotional. The best use of all your wealth is to share it with those less fortunate.
I believe that we have all at some time eaten the fruit from trees that we did not plant. In the fullness of time, when it is our turn to give, it behooves us in turn to plant gardens that we may never eat the fruit of, which will largely benefit generations to come. I believe this is our sacred responsibility, one that I hope you will shoulder in time.
Thank you for your patience. Go forth and embrace your future with open arms, and pursue enthusiastically your own life journey of discovery!

http://www.rediff.com/money/2007/may/28bspec.htm

Coco Fresco

2007-06-06T14:09:00.000-07:00

Tender coconut juice, instantly chilled Moments after a customer approaches this cart, the vendor pours tender coconut juice into a funnel-like part. Chilled juice comes out of a stainless steel tap below, filling a 250 ml glass, for Rs.10. Shree Padre reports about Fruit Hut Beverages, a Hyderabad-based firm that has launched the Coco Fresco brand. 4 June 2007 - The scorching summer is here, and everybody likes to have a chilled drink. Instead of the artificial soft drinks, what if cool and fresh tender coconut water is available by the roadside?
For the first time in India, an enterprise of selling instantly chilled tender coconut water has started in Hyderabad. Fruit Hut Beverages is selling tender coconut water under the brand name Coco Fresco through 20 mobile carts operating at different centres of the city.
A close up of the 'work area'.

Moments after the customer approaches the cart, the vendor pours tender coconut juice into a funnel-like part of the cart. It comes out through a steel tap located below. Irrespective of the quantity of juice a nut has, customer gets 250 ml in a glass, in chilled form. A hundred nuts can be kept in the 'belly' of the cart.
This is the brainchild of two young MBA graduates, Swaroop Chandan and Goutham Kumar. "At home, we prefer soft drinks kept in the fridge. But unfortunately, we haven't developed a method to serve such a noble drink like fresh and cool tender coconut water. We were on the look-out for such a possibility since a year. While searching in net, we got a few ideas," recalls Chandan. Those ideas were later developed into this reality.
A key aspect of the system is that electricity is not required to cool the juice. The fresh juice runs from the funnel through a twisted coil below. The end of this coil is fitted to the tap. Food grade stainless steel is used in all these parts. Ice is kept outside the steel coil. As such, ice is not mixed with the juice. It takes only few seconds for the juice to reach the tap from the funnel by way of gravity. In this process, it gets instantly cooled. One filling of ice is suffice to cool about 200 glasses.

source : http://www.indiatogether.org/2007/jun/eco-cococool.htm

Compact digester for producing biogas from food waste

2007-05-25T11:14:00.000-07:00

Source :
http://www.ashdenawards.org/winners/arti06
http://www.arti-india.org/

The Appropriate Rural Technology Institute (ARTI) in Pune has developed a biogas plant which uses food waste rather than manure as feedstock and supplies biogas for cooking. The plant is sufficiently compact to be used by urban households, and over 700 are currently in use.
Pune is a relatively affluent city in south India, and many people use liquid petroleum gas (LPG) or kerosene for cooking. Waste food is often discarded at the side of the road, as in many cities, attracting stray dogs, flies and rats and creating a public health hazard. The ARTI compact biogas plant is made from two standard high-density polyethylene (HDPE) water tanks: the larger tank acts as the digester and the smaller one is inverted and placed into it to serve as a gas-holder. The plant safely digests kitchen waste, food waste or waste flour from mills, thus reducing the problem of waste disposal. A 1,000 litre plant produces sufficient biogas to at least halve the use of LPG or kerosene for cooking in a household, as well as a small amount of liquid effluent which can be used as fertiliser. ARTI has developed the technology, field tested it, and managed the supply of about 700 biogas plants in Maharashtra. Around 100 plants are now being installed every month.
The first-prize Ashden Award to ARTI recognises the enormous potential for using this compact biogas digester in towns and cities, both to supply cooking gas and to assist in the disposal of organic waste.
The organisation
ARTI is a charitable trust, founded in 1996 by a group of scientists, technologists and social workers. It currently employs ten staff and has 22 members. The biogas project, started in 2003, is one of over ten different projects run by ARTI. Many of its staff are involved in more than one project and so there is continuous cross-fertilisation of ideas.
ARTI won a First Prize Ashden Award in 2002 for using sugar cane waste to make char briquettes.
Contact: Dr Anand Karve, President,Appropriate Rural Technology InstituteManinee ApartmentsSurvey no. 13, DhayarigaonPune 411 041, MaharashtraIndiaTel: +91-20-24390348 / 24392284Email: adkarve@vsnl.com; arti_pune@vsnl.net Website: www.arti-India.org
Technology
Cooking with gas from an ARTI biogas plant is easyand convenient
Biogas systems take organic material (feedstock) into an air-tight tank, where bacteria break down the material and release biogas – mainly a mixture of methane with some carbon dioxide. The biogas can be burned as a fuel, for cooking or other purposes, and the solid residue can be used as organic compost.
Most biogas plants currently in operation in India and elsewhere are designed to use animal manure as their main feedstock, and are therefore used in rural areas. ARTI have developed a compact biogas plant which uses highly digestible organic materials available in urban areas, such as waste flour or kitchen waste as feedstock. The plant can be made in a small size and still produces enough gas for a family, because its feedstock has a much higher energy density than manure, and the digestion takes place more quickly (typically only one to two days, compared with 30 to 40 days for a manure-based plant); so a much smaller quantity of decomposing material needs to be held in the plant.
The compact plants are made from cut-down HDPE water tanks, which are adapted using a heat gun and standard HDPE piping. The standard plant uses two tanks, with volumes typically of 0.75 m3 and 1 m3. The smaller tank is the gas holder. It is inverted and attached to the larger one which holds the mixture of decomposing feedstock and water (slurry). An inlet is provided for adding feedstock, and an overflow for removing the digested residue. Because the feedstock is almost completely digested, the effluent contains a much smaller amount of solid matter than the residue from a manure-based plant, and ARTI recommends that the liquid is mixed with the feedstock and recycled into the plant. A pipe takes the biogas to the kitchen, where it is used with a biogas stove. Such stoves are widely available in India, which has a long tradition of using manure-based biogas plants. The gas holder gradually rises as gas is produced, and sinks down again as the gas is used for cooking. Weights can be placed on the top of the gas holder to increase the gas pressure.
ARTI has found that the gas produced in these plants has a higher methane concentration than is found using manure based plants, and therefore has a higher energy content. Experiments suggest that the reason for the high methane concentration is that the carbon dioxide dissolves in the very liquid slurry. The methane concentration is further increased when weights are used on the gas holder, because more carbon dioxide dissolves under the increased pressure.
The plant is provided as a kit that takes only two to three hours to install. It needs a space about 2 m square and 2.5 m high, although adaptations can be made if it is placed under a roof. The plant is filled with a starter mix: either cattle dung mixed with water and waste flour, or effluent from an existing biogas plant mixed with flour. The feeding of the plant is built up over a few weeks until it provides a steady supply of gas, typically 250 g of gas per day from 1 kg (dry matter) of feed. The feed can be waste flour, vegetable residues, waste food, fruit peelings and over-ripe or rotten fruit. Feedstock with large lumps (more than 20 mm) can be broken up with a food blender. Hand- and pedal-powered food blenders are being developed for when electricity is not available. Oil cake, left over from oil-pressing, is another useful feedstock. Non-edible oils (such as jatropha, castor and linseed) are being promoted in India for making biodiesel, and oil-cake that cannot be fed to animals is likely to become more abundant.
A biogas plant can become acidic and fail if it is over-fed, and this is a particular problem with a plant using highly digestible organic materials. If this happens, ARTI has found that the plant can be recovered by ceasing feeding, partially flushing out the contents with fresh water, and then building up the feed rate again slowly. This problem was more common with the early smaller systems (0.5 or 0.75 m3) than with the later, larger systems.
How users pay
At the time of writing (July 2006) 85 Rupees (Rs) = UK£1 = US$1.8
All plants are paid for in full by the owner when they are constructed. If the plant is installed by ARTI, the user purchases the plastic tanks and the relevant hardware. An ARTI technician assembles and commissions the system and the total cost to the owner is about Rs 6,500 (about £76) for a 1 m3 system, plus Rs 500 (£6) for a biogas stove. ARTI is not allowed to make a profit and so the cost of installation is lower than with private entrepreneurs, who build plants for Rs 10,000 (about £120). This includes the cost of fabrication, transport to site and installation. There are no subsidies or loan facilities. The project does not have a micro-credit facility but a supplier may accept payment by instalments.

Musical Temples India

2007-05-24T10:09:00.000-07:00

Nellaiappar Temple at Tirunelveli(Cosmic Dance Hall - Tamra Sabha - Paadal Petra Stalam)
http://www.indiantemples.com/Tamilnadu/nelltiru.html

Antiquity: The temple dates back to 700 AD and has been sung by the Saivite saint Tirugnana sambandar. Supposedly there were two distinct temples for Shiva and his consort both built by the Pandyan kings and the Sangili Mandapam linking these two were built in the 17th centuries. The towers also date back to early 17th century. There are inscriptions dating all the way back to 950 AD in the temple.
Architecture: Vast in area, this temple never ceases to surprise visitors for the wealth of detail it has to offer. The musical pillars in the Mani Mandapam which produce sound in various pitches when struck (7th century AD by Nindrasir Nedumaran or Koon Pandyan), the Somavara Mandapam, the 1000 pillared hall, and the Tamra sabha with intricate wood work, and the Vasantha Mandapam are some of the noteworthy points in this temple. Lifelike sculptures adorn several of the mandapams in the temple, noteworthy ones being in the Sangili Mandapam which links the temples of Nellaiappar and Kantimathi in this vast temple complex.

http://www.newparadigmjournal.com/Sept2006/seedsyllables.htm
While columns are quite common as the central pillars of most temples, in Tirunelveli there are ten basic stone pillars within a total of 48 columns, all of which are part of a single piece of rock. Tapping the columns produces the important basic intervals (shrutis) of Indian music. Known as Shruti pillars these columns are said to produce a series of hymns and formulas connected with cosmic sounds of truth. Each pillar has clustered within it numerous smaller pillars for a total of over 160 columns, all of which produce sounds and beats much like a natural stone pipe organ. Many other temples in Southern India also have special musical pillars (e.g, Azhavar Thirunagari, Kalakaadu, Kuttralam, Madurai, Shenbagarama Nallur, Suseendaram, Tenkasi and Thiruvananthapuram).

अदभूत मंदिर वैभव!

2007-05-24T08:37:00.000-07:00

http://www.esakal.com/esakal/esakal.nsf/MiddleFrame?OpenForm&MainCategory=Saptarang&category=Saptarang_Paryatan

(डॉ. वर्षा जोशी)
तामिलानादूत कन्याकुमारीजवळ तिरुनलवेली, तंजावरजवळ दारासुरम आणि पॉंडीचेरीजवळ चिदंबरम येथे संगीत स्तंभ असलेली मंदिरे आहेत. भौतिकशास्त्रीय तत्त्वांवर आधारलेले हे स्तंभ भारतीय संस्कृतीचा दुर्मिळ ठेवा आहेत. त्यांची जपणूक झाली पाहिजे. भारतभ्रमणाचा संकल्प सोडल्यानंतर नुकताच दक्षिण भारतातील तमिळनाडू राज्याच्या पर्यटनाचा योग आला. संगीत आणि विशेषकरून "वाद्यांमधील विज्ञान' यामध्ये खूप रस असल्याने तेथील मंदिरांमधील संगीत स्तंभाबद्दल (म्युझिकल पिलर्स) कुतूहल होतं. कन्याकुमारीजवळील सुचिंद्रम, मदुराईमधील मीनाक्षी आणि तिरुअनंतपुरममधील श्रीपद्मनाभ या सर्व मंदिरांमधील संगीतस्तंभ पाहिले; पण त्यांची संख्या मर्यादित होती. कन्याकुमारीजवळ साधारण शंभर किलोमीटरवरील तिरुनलवेली या ठिकाणी असे उत्तम स्थितीतील पुष्कळ स्तंभ आहेत असे समजल्यानंतर त्या ठिकाणी मुद्दाम गेलो. नेलियाप्पर हे शंकराचे मंदिर त्या ठिकाणी आहे. पर्यटकांपासून दुर्लक्षित असे हे मंदिर आहे. पांड्या वंशाच्या राजांनी सातव्या शतकात स्थापना केलेले हे मंदिर आणि त्यातील नादमणी मंडपम या सभागृहातील संगीतस्तंभ म्हणजे कला, भौतिकशास्त्र आणि स्थापत्यशास्त्र यांचा अभूतपूर्व संगम आहे. एका समूहामध्ये अनेक स्तंभ असे दहा समूह म्हणजे एकूण १६१ स्तंभ या मंडपात आहेत. असे दोन समूह तेथील अम्बेच्या मंदिरातही आहेत. या स्तंभांचे तीस श्रुती, गण आणि लय असे वर्गीकरण केले जाते. श्रुती प्रकारामध्ये स्तंभातून सप्तसूर निर्माण होऊ शकतात. गण प्रकारात विशिष्ट रागांना लागणारे स्वर निर्माण होतात, तर लय प्रकारात ताल निर्माण होतो. तिरुनलवेलीमधील खांब हे जास्त करून श्रुती आणि लय प्रकारात मोडतात. श्रुतिस्तंभावर वादन करता येते. तशा ध्वनिफिती उपलब्ध आहेत. लयस्तंभावर आघात केला की मृदंगाचा, तसेच काहींमधून तबल्याचा आवाज ऐकू येतो. नौरोसजी वाडिया महाविद्यालयातील डॉ. डिसा व डॉ. परमेश्‍वरन या भौतिकशास्त्रातील प्राध्यापकांनी (कै.) डॉ. हेमचंद्र मोडक यांच्या मार्गदर्शनाखाली या स्तंभांवर संशोधन केले आहे. काही विशिष्ट स्वरसमूह असलेल्या ऋचा स्तंभ असलेल्या मंडपात गायल्या गेल्या. त्याच नंतर वीणेवर वाजविल्या. खांबांवर "कॉंटॅक्‍ट मायक्रोफोन' लावून जरूर ते इलेक्‍ट्रॉनिक परिपथ (सर्किट्‌स) वापरून त्या स्वरांमुळे एकनादाने (रेझोनल्स) वाजणाऱ्या स्तंभांमधील स्वरांचे ध्वनिमुद्रण केले. स्वरस्तंभामधून वीणेप्रमाणे उमटलेले ऐकणे हा रोमांचकारी अनुभव असतो. याच्याही ध्वनिफिती उपलब्ध आहेत. हे स्तंभ संपूर्णपणे भौतिकशास्त्रीय तत्त्वांवर आधारित आहेत. स्तंभांवरील नक्षीसुद्धा त्यांची वारंवारिता ठरवण्यात महत्त्वाची ठरते. सारख्याच लांबीच्या आणि जाडीच्या दोन स्तंभांमधील स्वरांची वारंवारिता ही त्यावरील नक्षीमुळे भिन्न असल्याचे आढळले आहे. या मंदिरात खांबांचा एक समूह असा आहे, की त्यामधून जलतरंगासारखा नाद ऐकू येतो. श्री शिवशंकर म्हणजे नृत्य-गायन या कलांची देवता. पूर्वीच्या काळी या मंदिरांमध्ये नृत्य-गायन सादर होत असताना, मृदंग, तबला वाजत असताना पाषाणालाही कंठ फुटावा अशी योजना करणाऱ्या संगीत, भौतिकशास्त्र आणि स्थापत्यशास्त्र, शिल्पकला या सगळ्यांची उत्तम जाण असणाऱ्या त्या प्रतिभावंत कलाकारांना मनोमन मुजरा करूनच नेलियाप्पर मंदिरातून आम्ही बाहेर पडलो. दुसरे आकर्षण होते, तंजावरपासून ३४ किलोमीटरवर असलेल्या दारासुरम येथील ऐरावतेश्‍वर मंदिराचे. रथाचे रूप दिलेल्या मंदिराच्या सभामंडपाचे घोडे, हत्ती, चाक हा शिल्पकलेचा एक अजोड नमुना आहे. रामायण, महाभारतातील कथा यावर अतिशय सुरेख कोरल्या आहेत. भरतनाट्यम्‌मधील मुद्रा, जिम्नॅस्टिक्‍समधील विविध प्रकारही कोरलेले आहेत. हे मंदिर दुर्लक्षित अशा अवस्थेत आहे. त्याचा काही भाग पडायलाही आलेला आहे. आता युनेस्कोने तो भाग व्यवस्थित करण्याची जबाबदारी उचलली आहे, अशी माहिती मिळाली. या मंदिरातले आमचे आकर्षण होते ते म्हणजे मंदिराबाहेर असलेल्या पायऱ्या. या पायऱ्यांसाठी वापरलेला दगड मंदिरासाठी वापरलेल्या दगडांपेक्षा अगदी भिन्न आहे. या पायऱ्यांवर बाजूला आघात केला की सप्तसूर उमटतात. दुःखाची गोष्ट अशी, की लोकांनी पायऱ्यांवर सतत आघात केल्याने त्या आता मोडकळीला आल्या आहेत आणि म्हणून त्या आता जाळीमध्ये कुलूपबंद करून ठेवण्यात आल्या आहेत. मीनाक्षी मंदिरामधील संगीतस्तंभही यामुळे लोखंडी जाळीमध्ये कुलूपबंद आहेत. संगीतखांब, संगीत पायऱ्या अशा गोष्टी आता निर्माण होणे अशक्‍य आहे, पण आपला हा विज्ञान आणि कला यांच्या संगमाचा ठेवा आपण जपूही शकत नाही, त्याकडे आपले इतके दुर्लक्ष होऊ शकते, हे पाहून विषाद वाटतो. पॉंडिचेरीपासून साधारण चौसष्ट किलोमीटरवर चिदंबरम्‌ मंदिराचे महत्त्व आणखी वेगळे आहे. बहुतेक शंकराच्या मंदिरांमध्ये आपल्याला शिवलिंग दिसते; पण या मंदिरात शंकर नटराजाच्या मूर्तीच्या स्वरूपामध्ये पाहायला मिळतो. आनंदतांडव या मुद्रेतील ही नटराजाची मूर्ती आहे. उत्पत्तीसाठी ब्रह्मा, पालनासाठी विष्णू आणि विनाशासाठी शिव, असे आपण नेहमी म्हणतो; पण या मूर्तीमध्ये या तिन्ही जबाबदाऱ्या सांभाळणारे जे "ब्रह्म'- त्याचे प्रतिनिधित्व आहे. वरच्या उजव्या हातातील डमरू हा निर्मिती किंवा उत्पत्तिदर्शक, विश्‍वाचा ताल निर्माण करणारा आहे. वरच्या डाव्या हातात विनाश करणारा मृत्युदर्शक अग्नी आहे. मूर्तीमध्ये या दोन्ही हातांचा सांभाळलेला सुरेख तोल जन्म आणि मृत्यू, उत्पत्ती आणि विनाश यामधील तोल दर्शवितो. या दोन्ही हातांच्या मधोमध असलेल्या मूर्तीच्या चेहऱ्यावर या दोन्हींचा आनंद किंवा दुःख यापलीकडचा एक शांत, अलिप्त भाव आहे. दुसरा उजवा हात पालनकर्त्याचा, शांततादर्शक आहे, तर डावा हात वर उचललेल्या पायाकडे निर्देश करणारा, मायामोहाच्या जंजाळातून बाहेर काढणारा आहे. दुसरा पाय अज्ञानाच्या राक्षसावर ठेवलेला आहे. अध्यात्म्याचे इतके सुरेख चित्रण कलेमधून क्वचितच आढळेल. विश्‍वाच्या उत्पत्तीपासून सुरू झालेले हे नृत्य विश्‍वाच्या अंतापर्यंत चालणार, किंबहुना हे नृत्य थांबेल तेव्हा विश्‍वाचा अंत होणार. भौतिक शास्त्रीयदृष्ट्या याचा अर्थ उत्तम समजू शकतो. प्रत्येक अणूमध्ये हे ऊर्जानृत्य चालू असते. विश्‍वकिरणांचा वर्षाव होत असतानाही कणांचा जन्म होणे आणि ते पुन्हा ऊर्जेत विलीन होणे, हे चालूच असते. तो जेव्हा थांबतील तेव्हा विश्‍वाचा अंत, हे तर भौतिकशास्त्रीय सत्य आहे. चिदंबरम्‌ मंदिर हे पंचमहाभूतांपैकी आकाशाचे प्रतिनिधित्व करते. आकाश किंवा अवकाश (स्पेस) अफाट, अनंत आहे आणि प्रत्येक अणुरेणूमध्येही ते आहे. इथे शिव हा निराकार, अनंत होतो आणि म्हणूनच येथील एका मंदिरात मूर्ती नसून, नुसतीच बिल्वपत्रांची माला आहे. निसर्गात, प्रत्येक प्राणिमात्रात असलेले चैतन्य, ऊर्जा म्हणजेच परमेश्‍वर, हे दर्शविणारे हे मंदिर आहे.

Chennai Petroleum refinery shows the way

2007-05-14T10:42:00.000-07:00

Here's an article about how Chennai Petroleum Corporation Limited(CPCL) buys sewage water from the state of TamilNadu , recyles it, uses it to cool its crude oil, converts the sludge into vermicompost and uses this organic fertiliser to maintain its lush-green campus.http://www.hindu.com/2004/04/29/stories/2004042911320300.htm

Solar cookers from the 18 th century

2007-05-02T08:39:00.000-07:00

I came across this mindboggling (at least it is to me..) article about solar power experiments done in the 18 th century.
Horace de Saussure observed :"It is a known fact, and a fact that has probably been known for a long time, that a room, a carriage, or any other place is hotter when the rays of the sun pass through glass."

He placed 3 boxes of glass which could fit into each other, their bottoms cut out on a dark colored table. After placing this apparauts in sun for several hours he measured the temperature inside the boxes. The inside of the first box was the coolest of the 3. The temperature inside the inner most bax reached 189.5 degrees F . Quite fascinating huh?

This phenomenon can be explained by the fact that light energy was transformed into heat energy.
"Much of this heat was released into the glass boxes as warm air and thermal radiation. But clear glass has a peculiar property: it easily allows sunshine to pass through, but inhibits thermal radiation from doing the same. Therefore this trapped energy heated the air inside the box. The glass walls also blocked the heated air from escaping, but some heat was lost by conduction through the glass."

He carried out more experiments with simple apparatus like a blackened box and som insulation to minimise the heat loss . And he confirmed: "the sun shines with almost equal force at higher and lower elevations. At lower elevations there are greater amounts of carbon dioxide and water vapor in the air. This denser atmosphere holds in the solar heat more effectively, retarding its escape into space; so it gets hotter at these elevations. But the glass covers of a hot box present an equally effective barrier to solar heat trying to escape from the box whether it is located in the mountains or at sea level; so it registers the same temperature in either place."

Sir John Herschel did a similar experiment in 1830 in South Africa. He used a mahogany container blackened on the inside and covered with glass, set into a wooden frame protected by another sheet of glass and by sand that was heaped up along its sides. The outcome of Herschel’s experiments with this hot box was not only scientifically interesting but also pleasing to the palate, as his notes indicate:
"As these temperatures [up to 240ºF] far surpass that of boiling water, some amusing experiments were made by exposing eggs, meat, etc. [to the heat inside the box], all of which, after a moderate length of exposure, were found perfectly cooked. . [On] one occasion a very respectable stew of meat was prepared and eaten with no small relish by the entertained bystanders."

"The following day, using a much simpler hot box, Herschel made an egg,
Which burned Peter’s [his son’s] fingers as if fresh from the pot. It was done as hard as a salad egg and I ate it and gave some to my wife and six small children that they might have it to say they had eaten an egg boiled hard in the sun in South Africa."

Samuel Perpont Langley inspired by Sir Herschel's experiment carried out his own experiment.

In 1881, Langley took a trip to Mt. Whitney to study the effects of solar energy. And he noted : "As we slowly ascended . . . and the surface temperature of the soil fell to the freezing point, the temperature in a copper vessel, over which lay two sheets of plain window glass, rose above the boiling point of water, and it was certain that we could boil water by the solar rays in such a vessel among the snow fields."

De Saussure, Herschel, and Langley all demonstrated that temperatures exceeding the boiling point of water could be produced in a glass-covered box. Its inventor realized that the hot box might have important practical applications. As de Saussure stated almost self-effacingly, "Someday some usefulness might be drawn from this device . . . [for it] is actually quite small, inexpensive, [and] easy to make."

Source : http://solarcooking.org/saussure.htm

Indeed, such a simple device can be a poor man's cooker. If used by everyone it will save atleast 20% of gas/electricity.

Barefoot College : Empowers people with pratical technologies like Solar Electricty

2007-04-25T13:41:00.000-07:00

Have you heard about Barefoot College in India? Neither had I until today. And Yesssss! I have discovered another wonderful thing. This is a college that addresses problems of drinking water, girl education, health & sanitation, rural unemployment, income generation, electricity and power, as well as social awareness and the conservation of ecological systems in rural communities. Sanjit 'Bunker' Roy established the Barefoot College in Tilonia in Rajasthan's Ajmer district.

An article in GoodnewsIndia.com describes an article exemlifying 4 rural women and 2 of them aged 19 and 26 years have learned to build solarpanels from Barefoot college and have installed them in their villages. Very Interesting aint it? Read on
http://www.goodnewsindia.com/index.php/Supplement/article/362/P0/
http://www.goodnewsindia.com/Pages/content/newsclip/story/88_0_2_0_C
http://www.barefootcollege.org/enroll1.htm

Vetiver a solution to a farmer's nightmare

2007-04-24T13:38:00.000-07:00

Virtues of vetiver
The quickest way to fall in love with vetiver [ vetiveria zizanioides ] is to count the many ecologically gentle ways in which this simple, hardy, Cinderella grass can serve and better our lives.For centuries, Indian farmers have survived on slopes and steep hills by planting this grass along contour lines to prevent rain water runoff, soil erosion and loss of soil fertility. In Tamil it is known as ‘vetiver’, in Malayalam ‘ramaccham’ and in Hindi ‘khas khas’. Its fibrous roots grow three metres into the soil binding it and increasing porosity which in turn aids rain water percolation. Its crown can grow over a metre high. It is a hardy plant that tolerates any type of soil- saline, degraded, polluted, drought prone or water logged.

Read the complete article at
http://goodnewsindia.com/pointreturn/online/virtues-of-vetiver/

PMC ला अत्ता काय बोलाय्चे?

2007-04-20T07:29:00.000-07:00

सकल मधला हां लेख वाच्ला । "सदोष 'duct' मुले पाव्साल्यत विजेचा बोज्वारा" आशा आशयाचा । पण किती अड़चन hoela ह्याची कल्पना नही करवट॥ लेख वाचा

पुणे, ता. १९ - शहरातील विविध रस्त्यांवर तयार करण्यात येणाऱ्या पावसाळी "डक्‍ट'च्या सादोष रचनेमुळे येत्या पावसाळ्यात शहरातील वीजपुरवठ्याचा बोजवारा उडणार असल्याचा इशारा देण्यात आला आहे. ........हे "डक्‍ट' तयार करताना त्यामध्ये जमिनीखालील वीजवाहिन्यांचा विचारच करण्यात आलेला नाही, असे या क्षेत्रातील तंत्रज्ञांचे मत असून वीजपुरवठा खंडित झाल्यास बिघाड शोधून काढणे जवळपास अशक्‍य असल्याचे सांगण्यात येत आहे. गेल्या आठवड्यात वीजपुरवठा खंडित होण्याच्या अनेक तक्रारी करण्यात आल्या होत्या. यासंदर्भात चौकशी केली असता रस्ते खोदाईमध्ये भूमिगत वीजवाहिन्यांना धक्का लागल्याने बहुसंख्य बिघाड निर्माण झाल्याचे आढळले, असे हे काम करणाऱ्या तंत्रज्ञांनी सांगितले. महापालिकेने शहरात विविध ठिकाणी रस्त्यांची कामे सुरू केली आहेत. पावसाळ्यात पावसाचे पाणी वाहून जाण्यासाठी रस्त्यांच्या कडेने कॉंक्रिटचे पावसाळी "डक्‍ट' तयार करण्यात येत आहेत. मात्र, त्याच्या रचनेबाबत "महावितरण'कडून आक्षेप घेण्यात येत आहे. बहुसंख्य "डक्‍ट'ची रुंदी अपुरी आहे. त्यामुळे त्यामध्ये उतरून वीजपुरवठ्यातील बिघाडाची दुरुस्ती करण्यात अडचणी असल्याची तक्रार करण्यात येत आहे. काही ठिकाणी तर या "डक्‍ट'मधून पाणी वाहून नेण्यासाठी असलेल्या जलवाहिन्यांच्या खाली वीजवाहिन्या दबल्या असल्याचे त्यांनी "सकाळ'च्या प्रतिनिधीस दाखवून दिले. अशा वेळी येथे दुरुस्ती कशी करणार, असा प्रश्‍न त्यांनी विचारला. जमिनीखालील वीजवाहिन्यांसाठी या "डक्‍ट'मध्ये छोट्या "पाइप'ची व्यवस्था करण्यात आली आहे. मात्र, ते अत्यंत अरुंद असून त्यातून वेगवेगळ्या क्षमतेच्या वीजवाहिन्या एकत्र नेणे कायमचे अडचणीचे ठरण्याची शक्‍यता आहे. सुरक्षिततेचे निकष आणि कायद्यानुसार वेगवेगळ्या क्षमतेच्या वीजवाहिन्यांमध्ये किमान सहा ते आठ इंच अंतर ठेवणे आवश्‍यक ठरते. परंतु, या रचनेत ते जवळपास अशक्‍य असल्यामुळे एका वाहिनीत बिघाड झाला, किंवा ठिणग्या उडाल्या, तर दुसऱ्या वीजवाहिनीलाही धोका पोचण्याची शक्‍यता आहे. वीजपुरवठा खंडित झाल्यास "महावितरण'तर्फे "व्हायब्रेशन'च्या तत्त्वावर नेमका बिघाड शोधून काढण्याचे तंत्र वापरण्यात येते. मात्र, या "डक्‍ट'च्या रचनेत वीजवाहिन्या "पाइप'मध्ये येणार असल्याने या पद्धतीचा उपयोग होत नसून बिघाड शोधून काढणे अवघड ठरणार असल्याचे सांगण्यात आले आहे, तसेच या "डक्‍ट'मध्ये विशिष्ट अंतरावर "मॅन होल' ठेवण्याची गरज आहे. बिघाड झाल्यास दुरुस्तीसाठी वारंवार कॉंक्रिटचे बांधकाम फोडण्याची वेळ येईल आणि दुरुस्तीला किमान तिप्पट वेळ लागेल, अशी भीती आहे. गेल्या वर्षीचा अनुभव लक्षात घेता यंदाचा पावसाळा महापालिकेप्रमाणेच "महावितरण'च्या दृष्टीनेही आव्हान ठरणार आहे. पावसाळ्यात वीजपुरवठ्यात वारंवार बिघाड निर्माण होतात. विशेषतः पाणी जमिनीत मुरल्यावर वीजवाहिन्यांमध्ये अनेक बिघाड होतात. मात्र, या संदर्भात महापालिकेस कळवूनही उपयोग झाला नसल्याचे सांगण्यात आले. यातून मार्ग निघाला नाही, तर पावसाळ्यात विजेअभावी पुणेकरांचे अतोनात हाल होण्याचा इशारा देण्यात आला आहे. या संदर्भात महापालिकेच्या पथ विभागाचे माधव लाटकर म्हणाले, ""अरुंद रस्त्यांवर या "डक्‍ट'साठी प्रत्येक ठिकाणी पुरेशी जागा उपलब्ध होऊ शकत नाही. मात्र, "महावितरण', "बीएसएनएल' अशा यंत्रणांशी समन्वय साधून काम करण्याचा महापालिकेचा प्रयत्न आहे.'' ******************************************** पावसाळी "डक्‍ट'च्या रचनेवर घेण्यात आलेले आक्षेप - रुंदी अपुरी- काम करण्यात अडचणी. - वीजवाहिन्या "पाइप'मधून बिघाड शोधून काढण्यात अडचणी. - काही ठिकाणी वीजवाहिन्या पाण्याच्या वाहिन्यांखाली दबल्या. - कॉंक्रिट फोडावे लागण्याची भीती. बिघाड दुरुस्त करण्यास विलंब ******************************************** समन्वयाची गरज महापालिका आणि महावितरण या दोघांच्याही सेवा अतितातडीच्या असल्यामुळे त्यांच्यात समन्वय ठेवण्यासाठी गेल्या महिन्यात बैठक झाली होती. मात्र, त्यानंतरही महापालिकेकडून रस्ते खोदाईची परवानगी देताना "महावितरण'ला कळविण्यात येत नाही. परिणामी "जेसीबी'चा धक्का लागून वीजवाहिन्यांमध्ये बिघाड होण्याचे आणि सारा परिसर अंधारात बुडण्याचे सात ते आठ प्रसंग गेल्या आठवड्यात घडल्याची तक्रार करण्यात आली आहे. ********************************************

Trash to Cash

2007-04-13T13:45:00.000-07:00

http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1541276-1,00.html

Seoul a transformed city

2007-04-13T12:31:00.000-07:00

Read an article in Time magazine about how the new mayor of Seoul, South Korea was successful in turning it from a pollution clogged city into a green city..

The man who is credited with this transformation is Mayor Lee Myung Bak, former CEO, Hyundai construction and other Hyundai affiliates.
Some excerpts from the article :
"Lee started with Cheonggyecheon (a water stream which was buried under a highway ), ripping down the highway, tearing off the paving, pumping in water and landscaping the banks to create a 5.8-km-long, $360 million piece of urban watershed"
"Besides the restored Cheonggyecheon, which opened last October, the city has helped plant some 3.3 million trees since 1998 and recently developed Seoul Forest, a $224 million patch of urban woodland comparable to London's Hyde Park. A cutting-edge, clean-running transit system is slowly weaning Seoulites off their auto addiction. New museums including the Leeum, which houses Samsung's corporate art collection in a stylish building designed by three different world-class architects, are feeding the city's growing appetite for culture. "

"The greening of Seoul has ramifications that go beyond the mountains that ring the city. If this concrete jungle can shift into clean, sustainable urban development, then there's hope that other messy, environmentally challenged Asian cities like Beijing, Bombay and Jakarta can do the same. The South Korean capital's example could be especially instructive for its fellow Asian Tiger Hong Kong, where short-sighted political leadership has allowed the environment to degrade alarmingly (see story, page 21). "Seoul is an interesting model in terms of a megacity," says Karl Kim, an urban-planning expert at the University of Hawaii who has traveled back and forth to Korea for the past two decades. "There are lessons to be learned here about environmental management and sustainable development. You want to be able to not just do business, but to live in these cities." "

"Cheonggyecheon, which means "clear valley stream," has been a mirror of Seoul since the nation's capital was first moved there in 1394. During Chosun times, Cheonggyecheon was a prime site for laundry, gossip and kids at play, and as early as 1760 the government began landscaping it, employing 200,000 men to build stone embankments along the stream to prevent floods. As Seoul expanded, the water grew foul, becoming little more than an open sewer after the Korean War, when refugees built shantytowns along its banks. After South Korea's development kicked into gear, authorities were quick to hide the stream with the highway, a symbol of Seoul's rush to modernize regardless of the environmental cost. "

"Perish the thought, but it's doubtful that Seoul would have become so green without an activist government—and nowhere is that more evident than in its new transit system. With nearly 2.8 million automobiles in the city (compared to fewer than 600,000 in Hong Kong), Seoul traffic can be sclerotic. Lee made getting passenger cars off the roads a priority, but expanding the city's impressive subway system wasn't possible—adding a single kilometer of subway track can cost $100 million. So officials turned to the city's decaying buses, drawing up a plan to rationalize and expand routes, add 74 km of rapid bus-only median lanes on arterial streets, synchronize schedules with the subway and improve overall service. Buses would be equipped with gps sensors that would allow traffic officers working from a high-tech control room to track their movements throughout the city and adjust routes automatically for maximum efficiency. It was a big change, and the government decided to implement the entire revamp overnight on July 1, 2004. "

"The initial result was pandemonium. The new smart fare card malfunctioned, passengers couldn't understand the changes and some bus drivers didn't know the new routes. "It was like hell," says Eum Sung Jik, head of the Seoul Metropolitan Rapid Transit Corporation. The public revolted and the mayor was forced to apologize three days later, but the reforms stayed. "I was convinced that it was the right way to go," says Lee. The glitches were worked out, and within three months public opinion had turned in favor of the new system; bus ridership reversed a historic decline and began rising. Thousands of buses running on low-polluting compressed natural gas have been added to the fleet, and last year the U.S. green groups Environmental Defense and the Transport Research Board honored Lee with the Sustainable Transport Award for his reforms. "

A big lesson to learn , huh India?

Source : http://www.time.com/time/asia/covers/501060515/story.html

ब्रिटिश गांधीवादी - लॉरी बेकर

2007-04-13T12:12:00.000-07:00

आजच्या सकल्च्या अन्कात वाच्लेला हां लेख....

ब्रिटिश गांधीवादी - लॉरी बेकर

( नीला शर्मा ) ""लॉरी नेहमी सांगत, की गांधीजींचे विचार समजून घ्यायलाच त्यांना ५० वर्षे लागली. आता उर्वरित आयुष्यात ते विचार कृतीद्वारे इतरांसमोर मांडण्यासाठी काम करायचे आहे.'' .......तत्त्वचिंतन वास्तुरचनाकार म्हणून लॉरी बेकर यांचा ठसा भारतीय जनमानसावर उमटलेला आहे. म्हणूनच त्यांनी विविध विषयांवर लिहिलेल्या पुस्तकांचीही माहिती सर्वसामान्यांना झाली पाहिजे. कमी किमतीत जास्तीत जास्त सुविधा देणारी घरे कशी उभारायची, या विषयावर बेकर यांनी वास्तुपाठ ठरावे असे लेखन केले आहेच. वास्तुरचनाकार म्हणून तो त्यांचा अभ्यास विषय होता. याखेरीज भूकंपप्रवण भागांमध्ये मजबूत घरांच्या निर्मितीचे मंत्र सांगणारे पुस्तकही त्यांनी लिहिले आहे. "माती'च्या नैसर्गिक गुणधर्मांची महती सांगणारे एक पुस्तक त्यांनी भक्तिभावाने लिहिले आहे. इतर वास्तुरचनाकार सहसा ज्या बाबीकडे फारसे लक्ष देत नाहीत, अशा एका कळीच्या विषयावरही त्यांनी पुस्तक लिहिले आहे. "कचऱ्याचे व्यवस्थापन' हा तो ज्वलंत विषय. या मूळ इंग्रजी पुस्तकाचे शीर्षक आहे "रबिश.' "हाऊ टू रिड्यूस बिल्डिंग कॉस्ट', "ब्रिक वर्क', "मड', "कम्युनिटी बिल्डिंग्ज', "स्कूल्स' व "रूरल हॉस्पिटल्स' अशा त्यांच्या इतर पुस्तकांप्रमाणेच या पुस्तकाचे शीर्षकही थेट भिडणारे, अतिशय सोपे व मार्मिक असे आहे. ते पुस्तकाची केवळ संहिता लिहीत नसत, तर रेखाटनेही स्वतःचीच ठेवत. काही पुस्तके तर त्यांनी त्यांच्या हस्ताक्षरात प्रकाशित केली आहेत. साधेपणा तरीही अचूकता, डामडौल नसलेली आकर्षक मांडणी, व्यावहारिकता वगैरे महात्मा गांधींचे पैलू. ते त्यांच्यातही दिसतात. हे सारे त्यांच्यात कसे आले, तो इतिहास लक्षात घ्यायला हवा. लॉरींचा जन्म इंग्लंडमधला. वर्ष १९१७. पुढे "बर्मिंघम स्कूल ऑफ आर्किटेक्‍चर' येथून व्यावसायिक शिक्षण घेऊन ते "रॉयल इन्स्टिट्यूट ऑफ ब्रिटिश आर्किटेक्‍ट्‌स' या संस्थेशी जोडले गेले. दुसऱ्या महायुद्धाचा फटका त्यांच्या कामालाही बसला. त्यानंतर शल्यचिकित्सकांच्या फिरत्या गटात ते सामील झाले. भूलतज्ज्ञ म्हणून ते सेवा देत. नंतर चीनच्या पश्‍चिम भागात कुष्ठरोगावर उपचार आणि नियंत्रण मिळवायच्या मोहिमेत त्यांनी स्वतःला वाहून घेतले. १९४४ मध्ये ब्रिटनला परतण्याच्या प्रयत्नात असताना त्यांना मुंबईला बोटीची वाट बघत तीन महिने थांबावे लागले. गांधीजीही तेव्हा तेथेच होते. त्यांचा प्रभाव लॉरींवर एवढा खोलवर झाला, की ते त्यानंतर इंग्लंडला अल्पकाळासाठी गेले आणि मग भारतातच येऊन राहिले. १९४८ मध्ये त्यांनी केरळमधल्या एलिझाबेथ जेकब या समविचारी डॉक्‍टर महिलेशी विवाह केला. त्यानंतर हिमालयातल्या दुर्गम भागात दीर्घकाळपर्यंत ते राहिले. तेथे त्यांनी डोंगराच्या कुशीत नैसर्गिक ऊन, वारा, उजेड यांच्या उपयोगाचा विचार करून आगळेवेगळे घर बांधले. "डोंगराची दुलई लपेटलेले घर,' असा ते त्याचा उल्लेख करायचे. तेथेच त्यांनी रुग्णालय आणि शाळाही बांधली. या काळात ग्रामीण भारतापुढच्या समस्या आणि खरी परिस्थिती त्यांना बरेच काही शिकवून गेली. स्थानिक वास्तुरचना परंपरेबद्दल त्यांना आस्था होती. लॉरींच्या वडिलांचे देहावसान झाल्यावर त्यांची आईही भारतातच राहायला आली आणि हिमालयातील वास्तव्याने भारावून गेली. नंतरच्या काळात लॉरींनी केरळात स्थलांतर केले. तेथेही ते दुर्गम डोंगराळ भागातल्या दुर्लक्षित आदिवासींमध्ये राहू लागले. या ठिकाणीही त्यांनी एक घर आणि रुग्णालय उभारले. दक्षिणेतल्या ग्रामीण परंपरेतून त्यांच्या ज्ञानात आणखी भर पडली. त्याचे प्रतिबिंब त्यांच्या कामात दिसू लागले. १९७० मध्ये त्यांनी आरोग्यविषयक प्रकल्प मित्रमंडळींच्या हाती सोपवून त्रिवेंद्रममध्ये मुक्काम हलवला. त्यानंतर जवळपास अंतापर्यंत ते आरोग्यप्रकल्प, कुष्ठरोग उपचार व नियंत्रण, वास्तुरचनाविषयक काम व बांधकाम, अशा विविध गोष्टी करीत राहिले. शासन व शासनावर टीका करणाऱ्यांमध्येही लॉरींबद्दल कमालीचा आदर बघायला मिळत असे. अनेक औद्योगिक प्रकल्पांसाठीही त्यांनी मौलिक मार्गदर्शन केले. पर्यायी ऊर्जाविषयक भरीव कामगिरी त्यांनी केली. अशा माणसाला भारतातल्या खेड्यात व शहरांमध्येही इतस्ततः पसरणारा कचरा भेडसावतच असणार. त्यामुळे त्यांनी "रबिश' हे पुस्तक लिहिले. कचऱ्याचे व्यवस्थापन सर्वसामान्यांना समजावून सांगणाऱ्या या पुस्तकाचा "कुडा-कचरा' या शीर्षकाने अरविंद गुप्ता या गांधीवादी अभियंत्याने हिंदी अनुवाद केला आहे. "भारत ज्ञान-विज्ञान समिती'च्या माध्यमातून प्रकाशित झालेले हे पुस्तक लहानांपासून मोठ्यांपर्यंत सगळ्यांना कचऱ्याच्या व्यवस्थापनाबाबत जागरूक करते. या पुस्तकाच्या प्रारंभी मांडलेला विचार आपल्याला अस्वस्थ करून जातो. गुप्ता म्हणतात, ""घाण आणि केरकचरा घरातूनच सुरू होतो. त्याचे आपण काय करणार आहोत, हे लॉरी बेकर यांना जाणून घ्यायचे आहे.'' लॉरी विचारतात, ""कचऱ्याबद्दल तुमचे काय म्हणणे आहे? त्याची विल्हेवाट तर लावली पाहिजे; पण संपूर्ण वर्षभरात लाखात एखादाच कोणी तरी याबाबत वाचकांच्या पत्रव्यवहारात काही लिहितो.'' ""गांधी जयंती किंवा स्वच्छ व सुंदर शहर वगैरेंसारख्या कार्यक्रमापुरताच कचरा एका जागेहून दुसरीकडे नेण्यात येतो. नेतात ते अशा ठिकाणी, की तो तिथे फारसा कोणाच्या डोळ्यांवर येणार नाही. पण असा तो वाहून नेतानाही इकडेतिकडे सांडतच जातो. आपण आपल्या घरातल्या कचऱ्याचे काय बरे करतो? तो तर फारच वेगाने वाढत असतो. जाळून नष्ट न करता येणारा कचरा आपण खड्ड्यात पुरून टाकतो. केळ्याची साले आणि अंड्याच्या कवचासारख्या वस्तू तर आपण नुसत्याच घराबाहेर भिरकावून शांत बसतो.'' अशा या उद्‌बोधक पुस्तकाचा तेवढाच चित्तवेधक अनुवाद करणारे गुप्ता लॉरींच्या सहवासात तीन महिने राहिले होते. ते म्हणतात, ""लॉरी नेहमी सांगत, की गांधीजींचे विचार समजून घ्यायलाच त्यांना ५० वर्षे लागली. आता उरलेल्या आयुष्यात जास्तीत जास्त काम ते विचार कृतीद्वारे इतरांसमोर मांडण्यासाठी समर्पित भावनेने करायचे आहे. घरे बांधून घेणाऱ्या ग्राहकाला बरेचदा त्याला स्वतःला काय हवे आहे, तेच माहीत नसते. त्याच्या परिचयातल्या कोणाचे तरी आवडलेले घर बघून तसेच किंवा त्याच्याहीपेक्षा आणखी जास्त शोभिवंत घर बांधून द्यायचा तो आग्रह धरतात. नुसत्या दिखाऊ शोभेच्या घरांपेक्षा पायाभूत सुविधा उत्तम पुरविणाऱ्या घरांची निर्मिती सर्वसामान्यांना पटली पाहिजे.'' - नीला शर्मा